संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2): इयत्ता ८वी मराठी नमुना प्रश्नपत्रिका 2025-26 (गुण 40)
नमस्कार विद्यार्थी आणि शिक्षक मित्रांनो,
वार्षिक परीक्षेचा काळ जवळ येत आहे आणि विद्यार्थ्यांच्या तयारीला गती देण्यासाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत इयत्ता 8वी मराठी विषयाची संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2) साठी अत्यंत महत्त्वाची नमुना प्रश्नपत्रिका (Model Question Paper). ही प्रश्नपत्रिका 2025-26 च्या शैक्षणिक वर्षातील बदलत्या अभ्यासक्रमानुसार आणि मूल्यमापन आराखड्यानुसार तयार करण्यात आली आहे.
या पोस्टची मुख्य वैशिष्ट्ये:
- अद्ययावत अभ्यासक्रम: ही प्रश्नपत्रिका कर्नाटक राज्य अभ्यासक्रमातील (Karnataka State Syllabus) द्वितीय भाषा मराठीच्या पाठ्यपुस्तकावर आधारित आहे.
- गुण विभागणी: एकूण ४० गुणांची ही प्रश्नपत्रिका ९० मिनिटांच्या वेळेत सोडवता येईल अशा पद्धतीने तयार केली आहे.
- सर्वसमावेशक प्रश्न: यामध्ये गद्य, पद्य, व्याकरण (Grammar) आणि लेखन कौशल्य या सर्व विभागांचा समतोल राखला आहे.
- कौशल्यांवर आधारित: केवळ पाठांतराऐवजी विद्यार्थ्यांचे ज्ञान, आकलन, उपयोजन आणि रसास्वाद घेण्याची क्षमता तपासणारे प्रश्न समाविष्ट आहेत.
- शिक्षकांसाठी उपयुक्त: शिक्षकांना घटक चाचणी किंवा सराव परीक्षा घेण्यासाठी ही प्रश्नपत्रिका एक उत्तम संदर्भ ठरेल.
विद्यार्थ्यांनो, परीक्षेचा सराव करण्यासाठी ही प्रश्नपत्रिका नक्की सोडवा. यामुळे तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि वेळेचे नियोजन कसे करावे याची कल्पना येईल.
खाली दिलेल्या लिंकवरून तुम्ही ही नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षेचा आराखडा पाहू शकता किंवा डाऊनलोड करू शकता.
तुमच्या परीक्षेसाठी खूप खूप शुभेच्छा!
संकलित मूल्यमापन – 2 (मार्च – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 3
प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची एका शब्दात/वाक्यात उत्तरे लिहा किंवा योग्य पर्याय निवडा. (10 गुण)
-
1. वनस्पती आणि प्राण्यांच्या संरक्षणासाठी राखीव असलेल्या क्षेत्राला काय म्हणतात?(a) बाग (b) अभयारण्य (c) शेत (d) घर
-
2. हायड्रा (Hydra) मध्ये पुनरुत्पादनाचा कोणता प्रकार आढळतो?(a) मुकुलायन (Budding) (b) द्विविभाजन (c) फलन (d) क्लोनिंग
-
3. पौगंडावस्थेत मुलांमध्ये कोणता आवाज बदल होतो?(a) आवाज फुटणे (b) आवाज बंद होणे (c) आवाज मंजूळ होणे (d) काहीच बदल नाही
-
4. ध्वनीची वारंवारता (Frequency) मोजण्याचे एकक काय आहे?(a) मीटर (b) सेकंद (c) हर्ट्झ (Hz) (d) पास्कल
-
5. विद्युत प्रवाहाचा रासायनिक परिणाम दर्शवणारी प्रक्रिया कोणती?(a) इलेक्ट्रोप्लेटिंग (b) गरम होणे (c) चुंबकत्व (d) प्रकाश
-
6. भूकंपाची तीव्रता मोजणारे यंत्र कोणते?(a) थर्मामीटर (b) बॅरोमीटर (c) सिस्मोग्राफ (d) स्पीडोमीटर
-
7. कोणत्या प्रकारच्या आरशात वस्तूची प्रतिमा नेहमी सुलटी आणि वस्तूच्या आकाराची असते?(a) अंतर्वक्र आरसा (b) बहिर्वक्र आरसा (c) समतल आरसा (d) भिंग
- 8. ‘रेड डेटा बुक’ मध्ये कशाची नोंद असते?
- 9. IVF चे पूर्ण रूप (Full form) लिहा.
- 10. मानवी डोळ्यातील कोणत्या भागावर वस्तूची प्रतिमा तयार होते?
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (10 गुण)
- 11. जंगलतोड (Deforestation): जंगलतोडीचे कोणतेही दोन दुष्परिणाम लिहा.
- 12. आनुवंशिकता (Heredity): मुले आपल्या पालकांसारखी का दिसतात?
- 13. संप्रेरक (Hormones): ‘ॲड्रेनालिन’ संप्रेरकाचे कार्य काय आहे?
- 14. ध्वनी (Sound): ‘आवाज’ (Noise) आणि ‘संगीत’ (Music) यातील मुख्य फरक काय?
- 15. विद्युत (Electricity): पावसाच्या पाण्यातून वीज का वाहते?
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे द्या / आकृती काढा. (12 गुण)
- 16. आकृती: मानवी डोळ्याची सुबक आकृती काढून ‘लेन्स’ आणि ‘रेटिना’ या भागांना नावे द्या.
- 17. स्पष्टीकरण: विजेपासून सुरक्षित राहण्यासाठी कोणतेही तीन उपाय लिहा.
- 18. जीवनचक्र: बेडकाचे रूपांतरण (Metamorphosis) कसे होते? टप्पे लिहा.
- 19. उपयोजन: इलेक्ट्रोप्लेटिंगचे (Electroplating) कोणतेही तीन उपयोग लिहा. (उदा. सायकल हँडल).
प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (8 गुण)
- 20. फरक स्पष्ट करा: ‘लैंगिक पुनरुत्पादन’ आणि ‘अलैंगिक पुनरुत्पादन’ यामधील चार फरक लिहा.
- 21. वर्णन करा: मानवी डोळ्याची काळजी कशी घ्यावी? (किमान 4 मुद्दे).
MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)
विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे (Objective)
1. (b) अभयारण्य
2. (a) मुकुलायन (Budding)
3. (a) आवाज फुटणे (घोगरा होणे)
4. (c) हर्ट्झ (Hz)
5. (a) इलेक्ट्रोप्लेटिंग
6. (c) सिस्मोग्राफ
7. (c) समतल आरसा (Plane Mirror)
8. धोक्यात असलेल्या (संकटात असलेल्या) प्रजातींची नोंद.
9. इन विट्रो फर्टिलायझेशन (In Vitro Fertilization).
10. रेटिना (दृष्टिपटल).
2. (a) मुकुलायन (Budding)
3. (a) आवाज फुटणे (घोगरा होणे)
4. (c) हर्ट्झ (Hz)
5. (a) इलेक्ट्रोप्लेटिंग
6. (c) सिस्मोग्राफ
7. (c) समतल आरसा (Plane Mirror)
8. धोक्यात असलेल्या (संकटात असलेल्या) प्रजातींची नोंद.
9. इन विट्रो फर्टिलायझेशन (In Vitro Fertilization).
10. रेटिना (दृष्टिपटल).
विभाग 2: लघूत्तरी उत्तरे (Short Answers)
11. (1) वातावरणात कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण वाढते. (2) जमिनीची धूप होते व वाळवंटीकरण होते.
12. जनुकांमुळे (Genes) आनुवंशिक गुणधर्म पालकांकडून मुलांकडे संक्रमित होतात, म्हणून मुले पालकांसारखी दिसतात.
13. हे संप्रेरक तणाव, भीती किंवा रागाच्या वेळी शरीराला परिस्थितीशी जुळवून घेण्यास मदत करते (लढा किंवा पळा).
14. ऐकण्यास सुखद वाटणाऱ्या ध्वनीला ‘संगीत’ म्हणतात, तर ऐकण्यास त्रासदायक ध्वनीला ‘आवाज’ (Noise) म्हणतात.
15. पावसाच्या पाण्यात वातावरणातील क्षार आणि अशुद्धता मिसळलेली असते, ज्यामुळे ते विजेचे सुवाहक बनते.
12. जनुकांमुळे (Genes) आनुवंशिक गुणधर्म पालकांकडून मुलांकडे संक्रमित होतात, म्हणून मुले पालकांसारखी दिसतात.
13. हे संप्रेरक तणाव, भीती किंवा रागाच्या वेळी शरीराला परिस्थितीशी जुळवून घेण्यास मदत करते (लढा किंवा पळा).
14. ऐकण्यास सुखद वाटणाऱ्या ध्वनीला ‘संगीत’ म्हणतात, तर ऐकण्यास त्रासदायक ध्वनीला ‘आवाज’ (Noise) म्हणतात.
15. पावसाच्या पाण्यात वातावरणातील क्षार आणि अशुद्धता मिसळलेली असते, ज्यामुळे ते विजेचे सुवाहक बनते.
विभाग 3 & 4: दीर्घोत्तरी उत्तरे (Detailed Answers)
16. आकृती (मानवी डोळा):[Image of human eye diagram with labels lens and retina]
विद्यार्थ्याने डोळ्याची आकृती काढून लेन्स व रेटिना दाखवणे अपेक्षित आहे.
विद्यार्थ्याने डोळ्याची आकृती काढून लेन्स व रेटिना दाखवणे अपेक्षित आहे.
17. (1) विजेच्या कडकडाटाच्या वेळी घरातच राहावे. (2) उघड्यावर किंवा झाडाखाली उभे राहू नये. (3) धातूच्या वस्तूंपासून दूर राहावे.
18. बेडकाचे रूपांतरण:[Image of frog metamorphosis stages]
अंडी $\rightarrow$ टॅडपोल (अळी) $\rightarrow$ प्रौढ बेडूक. या प्रक्रियेला रूपांतरण (Metamorphosis) म्हणतात.
अंडी $\rightarrow$ टॅडपोल (अळी) $\rightarrow$ प्रौढ बेडूक. या प्रक्रियेला रूपांतरण (Metamorphosis) म्हणतात.
19. (1) लोखंडाला गंजण्यापासून वाचवण्यासाठी जस्तचा लेप. (2) सायकल हँडलला चकचकीत करण्यासाठी क्रोमियम लेप. (3) दागिन्यांवर सोन्याचा मुलामा.
20. लैंगिक: दोन पालक (नर व मादी), फलन होते, विविधता येते. अलैंगिक: एकच पालक, फलन होत नाही, जनक व संतती सारखेच असतात (उदा. अमिबा).
21. (1) खूप कमी/जास्त प्रकाशात वाचू नये. (2) डोळे स्वच्छ पाण्याने धुवावे. (3) सूर्याकडे थेट पाहू नये. (4) आहारात ‘अ’ जीवनसत्व घ्यावे.
21. (1) खूप कमी/जास्त प्रकाशात वाचू नये. (2) डोळे स्वच्छ पाण्याने धुवावे. (3) सूर्याकडे थेट पाहू नये. (4) आहारात ‘अ’ जीवनसत्व घ्यावे.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
तोंडी प्रश्न पेढी (20 प्रश्न)
- 1. जंगलतोडीमुळे कोणता वायू वाढतो? → कार्बन डायऑक्साइड
- 2. ‘फ्लोरा’ (Flora) म्हणजे काय? → विशिष्ट परिसरातील वनस्पती
- 3. शुक्राणू कोठे तयार होतात? → वृषण (Testis) मध्ये
- 4. अमिबा पुनरुत्पादन कसे करतो? → द्विविभाजन (Binary Fission)
- 5. मानवामध्ये अपत्याचे लिंग कोण ठरवतो? → पिता (वडिलांचे गुणसूत्र)
- 6. गळघाटीचे हाड (Adam’s apple) कोणामध्ये स्पष्ट दिसते? → पौगंडावस्थेतील मुलांमध्ये
- 7. ध्वनी कशातून प्रवास करू शकत नाही? → निर्वात पोकळीतून (Vacuum)
- 8. ध्वनी प्रदूषणाचा एक दुष्परिणाम सांगा. → बहिरेपणा किंवा उच्च रक्तदाब
- 9. सुवाहक (Conductor) म्हणजे काय? → ज्या पदार्थातून वीज वाहते
- 10. LED चे पूर्ण रूप काय? → लाईट एमिटिंग डायोड
- 11. विजेचा शोध घेण्यासाठी कोणते उपकरण वापरतात? → टेस्टर (Tester)
- 12. भूकंप कशामुळे होतो? → पृथ्वीच्या प्लेट्सच्या हालचालीमुळे
- 13. आकाशात वीज चमकते तेव्हा काय करावे? → सुरक्षित ठिकाणी (घरात) जावे
- 14. प्रकाशाचे परावर्तन म्हणजे काय? → प्रकाश किरण पृष्ठभागावरून परत फिरणे
- 15. आपाती कोन 30 अंश असेल तर परावर्तन कोन किती? → 30 अंश
- 16. पांढरा प्रकाश (सूर्यप्रकाश) किती रंगांचा बनलेला असतो? → सात
- 17. ब्रेल लिपी कोणासाठी वापरली जाते? → दृष्टिहीन लोकांसाठी
- 18. ‘कॅलिडोस्कोप’ मध्ये काय दिसते? → सुंदर नक्षीदार प्रतिमा (Patterns)
- 19. डॉली (Dolly) कोण होती? → क्लोन केलेली पहिली मेंढी
- 20. बेडकाच्या अळीला काय म्हणतात? → टॅडपोल
