Table of Contents

इयत्ता 6 वी मराठी – संकलित मूल्यमापन 2 (2025-2026): LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका संच, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा

नमस्कार शिक्षक आणि विद्यार्थी मित्रांनो, शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 साठी इयत्ता 6 वी मराठी विषयाची द्वितीय सत्र (संकलित मूल्यमापन 2) ची तयारी आता सोपी होणार आहे. नवीन LBA (Learning Based Assessment) आराखड्यावर आधारित ही ‘नमूना प्रश्नपत्रिका-2’ खास विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन निष्पत्तीची चाचणी घेण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. 90 Minutes वेळ आणि 40 Marks असलेल्या या संचामध्ये गद्य, पद्य आणि व्याकरण या सर्व घटकांचा समावेश आहे.

प्रश्नपत्रिका वैशिष्ट्ये

ही प्रश्नपत्रिका विद्यार्थ्यांचे वाचन, लेखन आणि अभिव्यक्ती कौशल्य तपासण्यासाठी डिझाइन केली आहे:

वेळ व्यवस्थापन: 90 Minutes मध्ये संपूर्ण 40 Marks चा पेपर सोडवण्याचा सराव यामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढवेल.

विभाग 1 (गद्य): पाठावर आधारित आकलन आणि स्वमत प्रश्न.

विभाग 2 (पद्य): कवितांचे अर्थ आणि काव्यसौंदर्य.

विभाग 3 (व्याकरण): इयत्ता 6 वीच्या स्तरावरील नाम, सर्वनाम, विशेषण आणि काळ यांसारखे महत्त्वाचे घटक.

खाली दिलेल्या लिंकवरून तुम्ही इयत्ता 6 वी मराठी नमूना प्रश्नपत्रिका-2, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच PDF स्वरूपात डाउनलोड करू शकता.

एकूण गुण: 40 Marks
कालावधी: 90 Minutes
अध्ययन निष्पत्ती: LBA 2025-2026 वर आधारित.

6th Marathi Evaluation 3 – 2026

संकलित मूल्यमापन – 3 (2025 – 2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 3

इयत्ता: 6वी

विषय: मराठी

गुण: 40

वेळ: 90 मिनिटे

प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची योग्य उत्तरे लिहा. (12 गुण)

(अ) योग्य पर्याय निवडा:

1. शाळेला कशाची उपमा दिली आहे?
(अ) साय (ब) दुधावरची साय (क) दही (ड) लोणी
2. गणितातील गुंतागुंत कमी करण्यासाठी ब्रह्मगुप्ताने काय आणले?
(अ) एक (ब) दोन (क) तीन (ड) शून्य
3. कर्नाटकाची राजभाषा कोणती आहे?
(अ) मराठी (ब) हिंदी (क) कन्नड (ड) इंग्रजी
4. कल्पना चावला यांचा जन्म कोठे झाला?
(अ) कर्नाल (ब) दिल्ली (क) मुंबई (ड) बेंगलोर

(ब) रिकाम्या जागा भरा:

5. आकाशात ……. हा आला. (चंद्र / सूर्य)
6. चोराचे हात ……. रंगाने माखले होते. (लाल / काळ्या)
7. संवादिनीचा शोध ……. साली लागला. (1842 / 1947)
8. नानूच्या शब्दकोशात ……. हा शब्दच नव्हता. (धाडस / भीती)

(क) एका वाक्यात उत्तरे लिहा / जोड्या जुळवा:

9. डोंगरातली मुले शाळेत कशासाठी जातात?
10. संत नामदेवांना कोठे राहायचे आहे?
11. ‘सूर्यास्त’ या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
12. (व्याकरण) खालील वाक्यातील काळ ओळखा: “मी सहलीला जाईन.”

प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (कोणतेही 10) (20 गुण)

13. कवीला आपली शाळा कोणासारखी वाटते आणि का?
14. गावात शाळा बांधायचे का ठरले?
15. शून्याला ‘महापराक्रमी’ का म्हटले आहे?
16. सूर्योदयाचे वर्णन कवीने कसे केले आहे? (महाल व खांब यांबद्दल).
17. बेंगळूर शहराला ‘बगीच्यांचे शहर’ का म्हणतात?
18. संवादिनी (हार्मोनियम) भारतात कशी आली?
19. कवीने बहिणीला कोणती विनंती केली आहे?
20. जीवा शिवाजी महाराजांना का मारणार होता?
21. तेनालीरामाने चोराला पकडण्यासाठी कोणती युक्ती केली?
22. ‘पंढरीचा वास’ या अभंगातून संत नामदेव काय मागत आहेत?

प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (8 गुण)

23. कविता पूर्ण करा (कोणतीही एक):
(पाठ11 – माझी शाळा)
ओवाळीते जीव, जशी माझी माय
………………………………
………………………………
लावीत असे लळा शाळा माझी ||

किंवा

(पाठ14 – सूर्योदय)
निळ्या त्याच्या महालाला
………………………………
मोतियाच्या झालरी
………………………………
24. थोडक्यात उत्तरे लिहा (कोणताही एक):
(अ) कल्पना चावला यांचे स्वप्न काय होते आणि त्यांनी ते कसे पूर्ण केले?
(ब) नानूने वाघाला पाहून आपली सुटका कशी करून घेतली?

MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)

विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे

1. (ब) दुधावरची साय
2. (ड) शून्य
3. (क) कन्नड
4. (अ) कर्नाल
5. सूर्य
6. लाल
7. 1842
8. भीती
9. डोंगरातली मुले शिकण्यासाठी शाळेत जातात.
10. संत नामदेवांना पंढरपुरात (पंढरीचा वास) राहायचे आहे.
11. सूर्योदय
12. भविष्यकाळ

विभाग 2: थोडक्यात उत्तरे

13. कवीला आपली शाळा आईसारखी वाटते. कारण जशी आई बाळावर प्रेम करते, तसाच लळा शाळा लावते.
14. गावात शाळा नव्हती, मुलांना खूप लांब पायपीट करून खालच्या गावात जावे लागत असे. म्हणून गावकऱ्यांनी गावातच शाळा बांधायचे ठरवले.
15. कारण शून्याला कोणत्याही संख्येत मिळवले किंवा वजा केले तरी ती संख्या तशीच राहते, पण शून्याने गुणले तर उत्तर शून्य येते. तसेच शून्यामुळे संख्यांची किंमत वाढते.
16. कवीने आकाशाला ‘निळा महाल’ म्हटले आहे आणि सूर्यकिरणांना ‘सोनेरी खांब’ म्हटले आहे. मोत्यांच्या झालरी लावल्या आहेत असे वर्णन केले आहे.
17. बेंगळूर शहरात रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला खूप वृक्ष आहेत आणि चौका-चौकात सुंदर उद्याने (Gardens) आहेत, म्हणून याला ‘बगीच्यांचे शहर’ म्हणतात.
18. पारशी नाटक कंपन्यांनी किंवा ख्रिश्चन धर्म प्रसारकांनी हे वाद्य भारतात आणले. पुढे भारतीय संगीतकारांनी त्यात बदल करून ते वापरण्यास सुरुवात केली.
19. कवीने बहिणीला (ताईला) विनंती केली आहे की, “माझ्या बागेची तू नीट काळजी घे आणि तिला सांभाळ.”
20. जीवाचे वडील बाबाजी पाटील यांना शिवाजी महाराजांनी मारले होते, असे त्याच्या आईने त्याला सांगितले होते. त्याचा बदला घेण्यासाठी तो महाराजांना मारणार होता.
21. तेनालीरामाने जवाहिऱ्याच्या तिजोरीवर लाल रंग शिंपडून ठेवला होता. जेव्हा चोराने चोरी केली तेव्हा त्याचे हात लाल रंगाने माखले, आणि दुसऱ्या दिवशी तो रंगेहात पकडला गेला.
22. संत नामदेव विठ्ठलाकडे पंढरपुरात वास (राहणे), चंद्रभागेत स्नान आणि विठ्ठलाचे व संतांचे दर्शन घडावे, असे मागत आहेत.

विभाग 3: सविस्तर उत्तरे

23. कविता पूर्ण करा:

ओवाळीते जीव, जशी माझी माय
दुधावर साय शाळा माझी
सुंदर घडतो, मातीचा हा गोळा
लावीत असे लळा शाळा माझी ||

(पाठ 14)
निळ्या त्याच्या महालाला
सोनेरी खांब
मोतियाच्या झालरी
लावियेल्या आत

24. (अ) कल्पना चावला: कल्पनाचे स्वप्न अंतराळात संशोधन करण्याचे होते. तिने खूप मेहनत घेऊन एरोनॉटिकल इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतले. नासा (NASA) मध्ये प्रवेश मिळवला आणि कोलंबिया यानातून अंतराळात जाऊन तिने तिचे स्वप्न पूर्ण केले.
(ब) नानू आणि वाघ: नानूच्या समोर अचानक वाघ आला. नानूने हातातली बॅटरी (Torch) वाघाच्या डोळ्यांवर मारली. प्रखर प्रकाशामुळे वाघाचे डोळे दिपले. त्याच वेळी नानूने जोरात किंकाळी फोडली, त्यामुळे वाघ घाबरून पळून गेला.

ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)

तोंडी प्रश्न पेढी (20 प्रश्न)

1. ‘शाळा’ या शब्दाला कवितेत कोणता समानार्थी शब्द आला आहे? → माहेर / विद्येचे माहेर
2. ‘सुंदर घडतो मातीचा गोळा’ – म्हणजे कोण घडतो? → विद्यार्थी (मुलगा/शिष्य)
3. डोंगरातल्या शाळेत मुले कशी जातात? → पायी (पायवाटेने)
4. ‘गरज ही शोधाची जननी आहे’ हे वाक्य कोणत्या पाठात आले आहे? → डोंगरातली शाळा
5. शून्याचा शोध कोणत्या भारतीय गणितज्ञाने लावला? → ब्रह्मगुप्त
6. कोणत्याही संख्येला शून्याने गुणले असता उत्तर काय येते? → शून्य
7. ‘सूर्योदय’ कवितेत सोन्याच्या राशी कोठून ओतल्या आहेत? → नभातून (आकाशातून)
8. ‘वसुंधरा’ किंवा ‘भूमी’ याला कवितेत कोणता शब्द आला आहे? → भूवरी (जमिनीवर)
9. कर्नाटकातील प्रसिद्ध धबधबा कोणता? → जोगचा धबधबा
10. गोलघुमट कोणत्या शहरात आहे? → विजयापुर (विजापूर)
11. संवादिनीला इंग्रजीत काय म्हणतात? → हार्मोनियम
12. संवादिनी वाजवण्यासाठी कशाचा वापर केला जातो? → भाता (हवेचा भाता)
13. अंतराळात जाणारी पहिली भारतीय महिला कोण? → कल्पना चावला
14. कल्पना चावलाच्या यानाचे नाव काय होते? → कोलंबिया
15. कवीने बालपणी काय तयार केले होते? → बाग (फुलझाडांची बाग)
16. जीवा कोणाचा मुलगा होता? → बाबाजी पाटील (किंवा एका मावळ्याचा)
17. ‘तोफेच्या तोंडी देणे’ म्हणजे काय? → शिक्षा करणे (मारून टाकणे)
18. चोराला पकडण्यासाठी कोणाची मदत घेतली? → तेनालीरामची
19. नानूला जंगलात कोणता प्राणी भेटला? → वाघ
20. संत नामदेव कोणत्या देवाची भक्ती करत असत? → विठ्ठलाची (पांडुरंगाची)