Table of Contents

इयत्ता 9वी समाज विज्ञान: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) – LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

इयत्ता 9वी समाज विज्ञान विषयासाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) चे LBA आधारित संपूर्ण नमूना प्रश्नपत्रिका संच येथे उपलब्ध आहे. या लेखात लेखी प्रश्नपत्रिका, सविस्तर उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच दिला आहे. प्रश्नांची रचना ज्ञान, आकलन, उपयोग आणि विश्लेषण कौशल्यांवर आधारित असून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण मूल्यमापनासाठी उपयुक्त आहे. शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांसाठी प्रिंट स्वरूपात तयार.

इयत्ता 9वी समाज विज्ञान विषयासाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) अंतर्गत LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच या लेखात समाविष्ट केला आहे. प्रश्नपत्रिका अभ्यासक्रमाशी सुसंगत असून विद्यार्थ्यांच्या ज्ञान, आकलन, अनुप्रयोग व विचारशक्तीचा विकास साधण्यासाठी तयार केली आहे. शिक्षकांना मार्गदर्शन आणि विद्यार्थ्यांना सरावासाठी उपयुक्त अभ्याससामग्री.

9th Social Science Evaluation 3 – 2026

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 1

इयत्ता: नववी

विषय: समाज विज्ञान

गुण: 80

I. खालील प्रश्नांसाठी दिलेल्या चार पर्यायांतून योग्य पर्याय निवडून लिहा. (8 गुण)

1. अहोम राजवंशाचे संस्थापक कोण होते?
A) जयध्वज सिंह B) सुकपा C) चक्रध्वज सिंह D) गदाधर सिंह
2. ‘स्पिनिंग जेनी’ (Spinning Jenny) या यंत्राचा शोध कोणी लावला?
A) जेम्स हारग्रीव्हज B) जॉन के C) रिचर्ड आर्कराइट D) सॅम्युअल क्रॉम्पटन
3. भारतीय संविधानाच्या कोणत्या घटनादुरुस्तीनुसार मतदानाचे वय 21 वरून 18 वर्षे करण्यात आले?
A) 42 वी B) 44 वी C) 61 वी D) 73 वी
4. संरक्षण मंत्रालयाचे मुख्यालय कोठे आहे?
A) मुंबई B) कोलकाता C) चेन्नई D) नवी दिल्ली
5. ‘सामाजिकीकरण’ प्रक्रियेची सुरुवात कोठून होते?
A) शाळा B) मित्र परिवार C) कुटुंब D) प्रसार माध्यमे
6. कर्नाटकातील कोणत्या जिल्ह्याला ‘कर्नाटकचे मँचेस्टर’ म्हणून ओळखले जाते?
A) बेंगळुरू B) म्हैसूर C) दावणगेरे D) हुबळी
7. ‘नाडोज’ पुरस्कार कोणत्या विद्यापीठाकडून दिला जातो?
A) म्हैसूर विद्यापीठ B) हंपी कन्नड विद्यापीठ C) बेंगळुरू विद्यापीठ D) कर्नाटक विद्यापीठ
8. वस्तूंच्या बदल्यात वस्तू देण्याच्या पद्धतीला काय म्हणतात?
A) चलन पद्धत B) बँक पद्धत C) वस्तू विनिमय पद्धत D) पत पद्धत

II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (8 गुण)

9. शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला?
10. ‘यंग इटली’ या संघटनेची स्थापना कोणी केली?
11. भारताचा राष्ट्रीय प्राणी कोणता आहे?
12. ‘समुदाय’ (Community) म्हणजे काय?
13. कर्नाटकातील सर्वात उंच धबधबा कोणता आहे?
14. RBI (रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया) चे राष्ट्रीयीकरण कोणत्या वर्षी झाले?
15. ग्राहक संरक्षण कायदा कोणत्या वर्षी लागू करण्यात आला?
16. ‘हरित विमानतळ’ (Green Airport) असे कोणत्या विमानतळाला म्हटले जाते?

III. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (30 गुण)

17. अकबराच्या काळातील महसूल व्यवस्थेबद्दल थोडक्यात माहिती द्या.
18. भक्ती चळवळीची दोन मुख्य उद्दिष्टे सांगा.
19. भौगोलिक शोधांचे (Geographical Discoveries) दोन परिणाम लिहा.
20. निवडणूक आयोगाची दोन मुख्य कार्ये सांगा.
21. भारताच्या संरक्षणात नौदलाचे महत्त्व काय आहे?
22. राष्ट्रीय एकात्मता म्हणजे काय?
23. ग्रामीण समुदायाच्या दोन प्रमुख समस्या सांगा.
24. आदिवासी समुदायाची कोणतीही दोन वैशिष्ट्ये लिहा.
25. रस्ते वाहतुकीचे दोन फायदे सांगा.
26. कर्नाटकातील महत्त्वाच्या औद्योगिक क्षेत्रांची नावे लिहा.
27. पर्यटनाचे दोन फायदे सांगा.
28. पैशाची दोन मुख्य कार्ये लिहा.
29. बँकांचे दोन प्रकार सांगा.
30. श्रम विभागणीचे दोन फायदे लिहा.
31. बाजारपेठेचे वर्गीकरण कसे केले जाते?

IV. खालील प्रश्नांची 5 ते 6 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (18 गुण)

32. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धाची कारणे थोडक्यात स्पष्ट करा.
33. भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचे महत्त्व स्पष्ट करा. (किंवा) आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाची गरज काय आहे?
34. सामाजिकीकरणात शाळेची भूमिका स्पष्ट करा.
35. जलवाहतुकीचे फायदे लिहा.
36. भारतीय रिझर्व्ह बँकेची (RBI) कार्ये स्पष्ट करा.
37. ग्राहकांचे हक्क कोणते आहेत?

V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा / नकाशा भरा. (16 गुण)

38. फ्रेंच राज्यक्रांतीची कारणे आणि परिणाम सविस्तर लिहा.
39. भारतीय निवडणूक प्रक्रियेचे विविध टप्पे स्पष्ट करा.
40. बेरोजगारी म्हणजे काय? बेरोजगारीचे प्रकार आणि कारणे स्पष्ट करा.
41. कर्नाटकाच्या नकाशात खालील ठिकाणे दर्शवा: A) बेंगळुरू (सिलिकॉन व्हॅली) B) भद्रावती (लोह पोलाद कारखाना) C) मंगळुरू (बंदर) D) जोग जलप्रपात

MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)

I. बहुपर्यायी प्रश्न (उत्तरे)

1. B) सुकपा
2. A) जेम्स हारग्रीव्हज
3. C) 61 वी
4. D) नवी दिल्ली
5. C) कुटुंब
6. C) दावणगेरे
7. B) हंपी कन्नड विद्यापीठ
8. C) वस्तू विनिमय पद्धत

II. एका वाक्यात उत्तरे

9. इ.स. 1674 मध्ये.
10. जोसेफ मॅझिनी.
11. वाघ.
12. विशिष्ट भौगोलिक क्षेत्रात राहणाऱ्या आणि समान संस्कृती व मूल्ये असलेल्या लोकांच्या समूहाला समुदाय म्हणतात.
13. जोग धबधबा (Jog Falls).
14. 1949 मध्ये.
15. 1986 मध्ये.
16. केम्पेगौडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (बेंगळुरू).

III. 2-3 वाक्यांत उत्तरे (Selected)

17. अकबराचा महसूल मंत्री तोडरमल होता. त्यांनी जमिनीची मोजणी करून प्रतवारीनुसार महसूल निश्चित केला.
20. 1) मतदार यादी तयार करणे. 2) मुक्त आणि निष्पक्ष वातावरणात निवडणुका घेणे.
29. मध्यवर्ती बँक (RBI), व्यापारी बँका, सहकारी बँका, इत्यादी.

V. सविस्तर उत्तरे (Selected)

39. निवडणूक प्रक्रिया: 1. अधिसूचना 2. उमेदवारी अर्ज 3. छाननी 4. प्रचार 5. मतदान 6. मतमोजणी
40. बेरोजगारी: काम करण्याची इच्छा असूनही काम न मिळणे. प्रकार: हंगामी, छुपी, सुशिक्षित.