संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2): इयत्ता 8वी मराठी नमुना प्रश्नपत्रिका 2025-26
प्रस्तावना: नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो आणि शिक्षक बांधवांनो! शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्राची तयारी आता जोरात सुरू झाली असेल. विद्यार्थ्यांच्या सरावासाठी आणि परीक्षेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत— इयत्ता 8वी मराठी (SA-2) नमुना प्रश्नपत्रिका-1.
या प्रश्नपत्रिकेची ठळक वैशिष्ट्ये:
- अद्ययावत अभ्यासक्रम: 2025-26 च्या शैक्षणिक आराखड्यावर आधारित.
- गुण विभागणी: एकूण 40 गुणांची परिपूर्ण प्रश्नपत्रिका.
- वेळेचे नियोजन: 90 मिनिटांच्या वेळेत पेपर कसा सोडवावा, याचा सराव करण्यासाठी उपयुक्त.
- सर्वसमावेशक प्रश्न: यामध्ये गद्य, पद्य, व्याकरण आणि उपयोजित लेखन या सर्व घटकांचा समावेश करण्यात आला आहे.
यामध्ये तुम्हाला काय मिळेल? 1. इयत्ता 8वी मराठी विषयाचा प्रश्नपत्रिका आराखडा. २. सरावासाठी PDF स्वरूपात नमुना प्रश्नपत्रिका. ३. आदर्श उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षेसाठी महत्त्वाचे प्रश्न.
संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 1 | इयत्ताः 8वी | विषय: विज्ञान
गुण: 50 | वेळ: 90 मिनिटे
प्रश्नपत्रिका आराखडा (Blueprint)
| घटक / धडा | प्रश्नांचा प्रकार | प्रश्न संख्या | गुण |
|---|---|---|---|
| 1. पिकांचे उत्पादन आणि व्यवस्थापन | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 2. सूक्ष्मजीव: मित्र आणि शत्रू | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 3. दगडी कोळसा आणि पेट्रोलियम | MCQ, LA | 2 | 5 |
| 4. ज्वलन आणि ज्वाला | MCQ, SA-II | 2 | 4 |
| 5. जोर (बल) आणि दाब | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 6. घर्षण | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 7. वनस्पती व प्राण्यांचे संरक्षण | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 8. प्राण्यांमधील पुनरुत्पादन | MCQ, SA-II | 2 | 4 |
| 9. पौंगडावस्थेमध्ये पदार्पण | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 10. ध्वनी | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 11. विद्युत धारेचे रासायनिक परिणाम | MCQ, SA-II | 2 | 4 |
| 12. काही नैसर्गिक चमत्कारिक घटना | MCQ, SA | 2 | 3 |
| 13. प्रकाश | SA-II, LA | 2 | 7 |
| एकूण (Total) | 27 | 50 | |
PART B: WRITTEN TEST QUESTION PAPER
प्रश्न 1. खालील प्रश्नांसाठी दिलेल्या पर्यायातून योग्य पर्याय निवडून लिहा. (12 गुण)
1. खालीलपैकी कोणते ‘रब्बी पीक’ आहे?
- a. भात
- b. मका
- c. सोयाबीन
- d. गहू
2. मलेरियाच्या परजीवीचा वाहक कोणता आहे?
- a. घरमाशी
- b. अॅनाफिलीस मादी डास
- c. झुरळ
- d. फुलपाखरू
3. ‘काळे सोने’ (Black Gold) म्हणून ओळखले जाणारे जीवाश्म इंधन कोणते?
- a. कोळसा
- b. पेट्रोल
- c. पेट्रोलियम
- d. कोक
4. इंधनाच्या उष्मांक मूल्याचे SI एकक काय आहे?
- a. kJ/kg (किलोज्युल प्रति किलोग्रॅम)
- b. kg/kJ
- c. Joules
- d. Calorie
5. दाबाचे SI एकक कोणते आहे?
- a. न्यूटन
- b. मीटर
- c. न्यूटन मीटर
- d. न्यूटन/मीटर² (पास्कल)
6. कोणत्या प्रकारच्या घर्षणामुळे वस्तूची हालचाल सर्वात सोपी होते?
- a. सरकते घर्षण (Sliding friction)
- b. स्थितिक घर्षण (Static friction)
- c. लोळण घर्षण (Rolling friction)
- d. द्रव घर्षण
7. रेड डेटा बुक (Red Data Book) कशाची नोंद ठेवते?
- a. सर्व वनस्पतींची
- b. सर्व प्राण्यांची
- c. संकटात असलेल्या (धोक्यात आलेल्या) प्रजातींची
- d. पाळीव प्राण्यांची
8. हायड्रामध्ये पुनरुत्पादनाची कोणती पद्धत आढळते?
- a. द्विविभाजन
- b. मुकुलायन (Budding)
- c. खंडीभवन
- d. बीजाणू निर्मिती
9. ॲड्रेनालिन (Adrenaline) संप्रेरक कोणत्या ग्रंथीमधून स्रवते?
- a. स्वादुपिंड
- b. अधिवृक्क ग्रंथी (Adrenal Gland)
- c. थायरॉईड
- d. पिट्युटरी
10. मानवी कानांची ऐकू येण्याची वारंवारता श्रेणी (Audible Range) कोणती?
- a. 20 Hz पेक्षा कमी
- b. 20,000 Hz पेक्षा जास्त
- c. 20 Hz ते 20,000 Hz
- d. वरीलपैकी नाही
11. खालीलपैकी कोणता द्रव विजेचा चांगला वाहक आहे?
- a. डिस्टिल्ड वॉटर
- b. साखर द्रावण
- c. लिंबाचा रस
- d. तेल
12. भूकंपाची तीव्रता मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरतात?
- a. बॅरोमीटर
- b. सिस्मोग्राफ
- c. थर्मामीटर
- d. स्पीडोमीटर
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात किंवा थोडक्यात उत्तरे लिहा. (18 गुण)
- तण काढण्याच्या (Weeding) कोणत्याही दोन पद्धती लिहा.
- सूक्ष्मजीवांचे कोणतेही दोन उपयोग लिहा.
- ज्वलनासाठी (Combustion) आवश्यक असलेल्या तीन अटी कोणत्या?
- संपर्क बल (Contact Force) आणि असंपर्क बल (Non-contact Force) यातील फरक स्पष्ट करा.
- कॅरम बोर्डवर पावडर का टाकली जाते?
- विशेष वनस्पती (Flora) आणि विशेष प्राणी (Fauna) म्हणजे काय?
- मुलांमध्ये पौगंडावस्थेत ‘गळघाटीचे हाड’ (Adam’s Apple) स्पष्ट दिसण्याचे कारण काय?
- ध्वनी प्रदूषणाचे मानवी आरोग्यावर होणारे दोन दुष्परिणाम लिहा.
- वीज पडत असताना (Lightning) घराबाहेर असल्यास कोणती काळजी घ्यावी?
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा / आकृती काढा. (12 गुण)
- मेणबत्तीच्या ज्वालेची (Candle Flame) सुबक आकृती काढून त्यातील विविध क्षेत्रांना (Zones) नावे द्या. [attachment_0](attachment)
- इलेक्ट्रोप्लेटिंग (विद्युत विलेपन) प्रक्रियेची आकृती काढून थोडक्यात माहिती द्या. [attachment_1](attachment)
- हायड्रामधील ‘मुकुलायन’ (Budding) प्रक्रियेची आकृती काढून स्पष्ट करा. [attachment_2](attachment)
- नियमित आणि अनियमित (विखुरलेले) परावर्तन यामधील फरक आकृतीच्या साहाय्याने स्पष्ट करा. [attachment_3](attachment)
प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (8 गुण)
- पेट्रोलियमच्या निर्मितीची प्रक्रिया सविस्तर स्पष्ट करा.
- मानवी डोळ्याची सुबक नामनिर्देशित आकृती काढा आणि त्याच्या मुख्य भागांची (उदा. रेटिना, लेन्स, बुबुळ) कार्ये लिहा. [attachment_4](attachment)
PART C: MODEL ANSWER SHEET
प्रश्न 1. (MCQ) – (1 गुण प्रत्येकी)
1. d. गहू
2. b. अॅनाफिलीस मादी डास
3. c. पेट्रोलियम
4. a. kJ/kg
5. d. न्यूटन/मीटर²
6. c. लोळण घर्षण (Rolling friction)
7. c. संकटात असलेल्या प्रजातींची
8. b. मुकुलायन (Budding)
9. b. अधिवृक्क ग्रंथी (Adrenal Gland)
10. c. 20 Hz ते 20,000 Hz
11. c. लिंबाचा रस
12. b. सिस्मोग्राफ
प्रश्न 2. (लघु उत्तरे) – (2 गुण प्रत्येकी)
- तण काढणे: खुरपीने उपटणे किंवा २,४-डी (2,4-D) तणनाशकाचा वापर.
- सूक्ष्मजीव उपयोग: दुधाचे दही करणे (लॅक्टोबॅसिलस), सेंद्रिय कचऱ्याचे विघटन.
- ज्वलन अटी: इंधन, हवा (ऑक्सिजन), उष्णता (प्रज्वलन तापमान).
- फरक: संपर्क बल (प्रत्यक्ष स्पर्श – घर्षण), असंपर्क बल (स्पर्श नाही – गुरुत्वाकर्षण).
- कॅरम बोर्ड: घर्षण कमी करण्यासाठी व सोंगट्या सहज सरकण्यासाठी.
- फ्लोरा व फौना: विशिष्ट क्षेत्रातील वनस्पती (फ्लोरा) व प्राणी (फौना).
- ॲडम्स ॲपल: पौगंडावस्थेत स्वरयंत्राची वाढ झाल्यामुळे गळ्यावर आलेला फुगवटा.
- ध्वनी प्रदूषण: निद्रानाश, उच्च रक्तदाब, चिंता.
- विजेपासून सुरक्षा: उंच झाडांखाली उभे राहू नका, गुडघ्यावर डोके ठेवून खाली बसा (Squat).
प्रश्न 3 & 4. (थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे) – (सारांश)
- मेणबत्ती ज्वाला: बाहेरील (निळा/उष्ण), मधला (पिवळा/मध्यम), आतील (काळा/कमी उष्ण).
- इलेक्ट्रोप्लेटिंग: विद्युत प्रवाहाने एका धातूवर दुसऱ्या धातूचा थर देणे.
- हायड्रा मुकुलायन: शरीरावर कळी (Bud) येते, वाढ होते व नवीन जीव वेगळा होतो.
- परावर्तन: नियमित (समांतर किरणे समांतर राहतात – आरसा), अनियमित (किरणे विखुरतात – भिंत).
- पेट्रोलियम: समुद्रातील मृतजीवांपासून उच्च दाब व तापमानाने लाखो वर्षांत निर्मिती.
- डोळा: कॉर्निया (संरक्षण), आयरिस (रंग/बाहुली नियंत्रण), लेन्स (फोकस), रेटिना (प्रतिमा).
PART D: ORAL TEST (20 MARKS)
शिक्षकांनी विद्यार्थ्याला खालील प्रश्न विचारावेत. प्रत्येक प्रश्नाला 1 गुण आहे.
- खरिपाचे एक उदाहरण सांग. (उत्तर: भात/मका)
- दही बनवण्यासाठी कोणता जिवाणू मदत करतो? (उत्तर: लॅक्टोबॅसिलस)
- पेनिसिलिनचा शोध कोणी लावला? (उत्तर: अलेक्झांडर फ्लेमिंग)
- सीएनजी (CNG) चे पूर्ण रूप काय? (उत्तर: कॉम्प्रेस्ड नॅचरल गॅस)
- मेणबत्ती जळताना कोणता वायू बाहेर पडतो? (उत्तर: कार्बन डायऑक्साइड)
- बल (Force) म्हणजे काय? (उत्तर: ढकलणे किंवा ओढणे)
- घर्षणामुळे काय निर्माण होते? (उत्तर: उष्णता)
- भारताच्या एका अभयारण्याचे नाव सांग. (उत्तर: बंडीपूर/नागरहोल)
- ‘रेड डेटा बुक’ कशासाठी आहे? (उत्तर: धोक्यात असलेल्या प्रजातींसाठी)
- अमीबा कसा पुनरुत्पादन करतो? (उत्तर: द्विविभाजन)
- शुक्राणू आणि अंडपेशीच्या मिलनाला काय म्हणतात? (उत्तर: फलन)
- टेस्टोस्टेरॉन हे संप्रेरक कोणामध्ये आढळते? (उत्तर: पुरुषांमध्ये)
- एड्स (AIDS) कशामुळे होतो? (उत्तर: एचआयव्ही विषाणू)
- ध्वनी कशातून प्रवास करू शकत नाही? (उत्तर: निर्वात पोकळीतून)
- वारंवारता (Frequency) मोजण्याचे एकक काय? (उत्तर: हर्ट्झ)
- विद्युत सुवाहक पदार्थाचे एक उदाहरण दे. (उत्तर: तांबे/लोखंड)
- भूकंप मोजण्याच्या साधनाला काय म्हणतात? (उत्तर: सिस्मोग्राफ)
- प्रकाश सरळ रेषेत प्रवास करतो की वाकडा? (उत्तर: सरळ रेषेत)
- आपण आरशात पाहतो तेव्हा आपली उजवी बाजू कोणती दिसते? (उत्तर: डावी बाजू)
- मानवी डोळ्यातील लेन्स कोणत्या प्रकारची असते? (उत्तर: बहिर्गोल भिंग)
प्रश्नपत्रिकेची PDF..


