संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2): इयत्ता 8वी मराठी नमुना प्रश्नपत्रिका 2025-26
प्रस्तावना: नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो आणि शिक्षक बांधवांनो! शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्राची तयारी आता जोरात सुरू झाली असेल. विद्यार्थ्यांच्या सरावासाठी आणि परीक्षेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत— इयत्ता 8वी मराठी (SA-2) नमुना प्रश्नपत्रिका-1.
या प्रश्नपत्रिकेची ठळक वैशिष्ट्ये:
- अद्ययावत अभ्यासक्रम: 2025-26 च्या शैक्षणिक आराखड्यावर आधारित.
- गुण विभागणी: एकूण 40 गुणांची परिपूर्ण प्रश्नपत्रिका.
- वेळेचे नियोजन: 90 मिनिटांच्या वेळेत पेपर कसा सोडवावा, याचा सराव करण्यासाठी उपयुक्त.
- सर्वसमावेशक प्रश्न: यामध्ये गद्य, पद्य, व्याकरण आणि उपयोजित लेखन या सर्व घटकांचा समावेश करण्यात आला आहे.
यामध्ये तुम्हाला काय मिळेल? १. इयत्ता ८वी मराठी विषयाचा प्रश्नपत्रिका आराखडा. २. सरावासाठी PDF स्वरूपात नमुना प्रश्नपत्रिका. ३. आदर्श उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षेसाठी महत्त्वाचे प्रश्न.
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..
संकलित मूल्यमापन – 2 (मार्च – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 1
प्रश्न 1 : एका शब्दात किंवा वाक्यात उत्तरे लिहा. (10 x 1 = 10)
- 1. रॉबर्ट हुक यांनी 1665 मध्ये कशाचा शोध लावला?
- 2. ज्या तापमानाला पदार्थ पेट घेतो, त्या किमान तापमानाला काय म्हणतात?
- 3. संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद ज्या पुस्तकात ठेवली जाते, त्या पुस्तकाचे नाव काय?
- 4. ध्वनीच्या कंपनांच्या वारंवारतेचे (Frequency) एकक काय आहे?
- 5. द्रव पदार्थातून विद्युत प्रवाह गेल्यावर होणाऱ्या रासायनिक बदलाला काय म्हणतात?
- 6. भूकंपाची तीव्रता मोजणाऱ्या उपकरणाचे नाव लिहा.
- 7. मानवी डोळ्यातील कोणता भाग डोळ्याला विशिष्ट रंग प्राप्त करून देतो?
- 8. प्रकाश एका गुळगुळीत पृष्ठभागावरून परत फिरण्याच्या क्रियेला काय म्हणतात?
- 9. पेशीमधील कोणत्या भागाला ‘पेशीचे ऊर्जा केंद्र’ (Powerhouse) म्हटले जाते?
- 10. ज्वालाग्राही पदार्थ विझवण्यासाठी कोणत्या वायूचा वापर प्रामुख्याने केला जातो?
प्रश्न 2: खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा. (7 x 2 = 14)
- 11. वनस्पती पेशी आणि प्राणी पेशी यांमधील कोणतेही दोन फरक लिहा.
- 12. दहन होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या तीन अटी कोणत्या आहेत?
- 13. रेड डेटा बुक (Red Data Book) चे महत्त्व काय आहे?
- 14. ध्वनी प्रदूषणाचे मानवी आरोग्यावर होणारे दोन परिणाम स्पष्ट करा.
- 15. विद्युतलेपन (Electroplating) म्हणजे काय? त्याचे एक उदाहरण द्या.
- 16. भूकंप होत असताना तुम्ही घराबाहेर असाल तर कोणती सुरक्षा खबरदारी घ्याल?
- 17. परावर्तनाचे दोन नियम लिहा.
प्रश्न 3: कारणा लिहा / स्पष्ट करा. (2 x 3 = 6)
- 18. ‘जंगलतोड’ हे ग्लोबल वार्मिंगचे (जागतिक तापमान वाढीचे) मुख्य कारण कसे आहे, ते स्पष्ट करा.
- 19. मानवी कानाची कार्यप्रणाली थोडक्यात स्पष्ट करा (ध्वनी लहरींचे रूपांतर कसे होते).
[Image of human ear structure anatomy diagram]
प्रश्न 4: सोडवा. (2 x 5 = 10)
-
20. मानवी डोळ्याची (Human Eye) सुबक आकृती काढून खालील भागांना नावे द्या:
अ) कॉर्निया ब) लेन्स क) रेटिना ड) आयरीस. -
21. मेणबत्तीच्या ज्योतीचे विविध भाग दर्शवणारी आकृती काढा आणि सर्वात उष्ण भाग कोणता ते लिहा.
[Image of candle flame structure zones diagram]
MODEL ANSWER SHEET (उत्तरपत्रिका)
प्रश्न 1 (एका वाक्यात)
1. पेशी (Cell)
2. प्रज्वलन तापमान (Ignition Temperature)
3. रेड डेटा बुक (Red Data Book)
4. हर्ट्झ (Hz)
5. विद्युत विच्छेदन / रासायनिक परिणाम
6. सिस्मोग्राफ (Seismograph)
7. आयरीस (Iris)
8. प्रकाशाचे परावर्तन
9. मायटोकॉन्ड्रिया (तंतूकणिका)
10. कार्बन डायऑक्साइड (CO2)
2. प्रज्वलन तापमान (Ignition Temperature)
3. रेड डेटा बुक (Red Data Book)
4. हर्ट्झ (Hz)
5. विद्युत विच्छेदन / रासायनिक परिणाम
6. सिस्मोग्राफ (Seismograph)
7. आयरीस (Iris)
8. प्रकाशाचे परावर्तन
9. मायटोकॉन्ड्रिया (तंतूकणिका)
10. कार्बन डायऑक्साइड (CO2)
प्रश्न 2 (थोडक्यात उत्तरे)
11. वनस्पती पेशी: पेशीभित्तिका असते, हरितलवके असतात. प्राणी पेशी: पेशीभित्तिका नसते, हरितलवके नसतात.
12. इंधन, हवा (ऑक्सिजन) आणि उष्णता (प्रज्वलन तापमानापर्यंत).
13. हे पुस्तक धोक्यात आलेल्या प्रजातींची माहिती देते, ज्यामुळे त्यांच्या संरक्षणासाठी योग्य पावले उचलण्यास मदत होते.
14. उच्च रक्तदाब, ऐकण्याची क्षमता कमी होणे आणि मानसिक ताण.
15. एका धातूवर दुसऱ्या धातूचा थर विद्युत प्रवाहाद्वारे चढवणे. उदा. लोखंडावर क्रोमियमचा थर देणे.
16. उंच इमारती, झाडे आणि विजेच्या खांबांपासून लांब राहणे. मोकळ्या मैदानावर जाणे.
17. १) आपाती कोन आणि परावर्तित कोन समान असतात. २) आपाती किरण, परावर्तित किरण आणि स्तंभिका एकाच प्रतलात असतात.
12. इंधन, हवा (ऑक्सिजन) आणि उष्णता (प्रज्वलन तापमानापर्यंत).
13. हे पुस्तक धोक्यात आलेल्या प्रजातींची माहिती देते, ज्यामुळे त्यांच्या संरक्षणासाठी योग्य पावले उचलण्यास मदत होते.
14. उच्च रक्तदाब, ऐकण्याची क्षमता कमी होणे आणि मानसिक ताण.
15. एका धातूवर दुसऱ्या धातूचा थर विद्युत प्रवाहाद्वारे चढवणे. उदा. लोखंडावर क्रोमियमचा थर देणे.
16. उंच इमारती, झाडे आणि विजेच्या खांबांपासून लांब राहणे. मोकळ्या मैदानावर जाणे.
17. १) आपाती कोन आणि परावर्तित कोन समान असतात. २) आपाती किरण, परावर्तित किरण आणि स्तंभिका एकाच प्रतलात असतात.
प्रश्न 3 (कारणे)
18. झाडे हवेतील CO2 शोषून घेतात. जंगलतोडीमुळे हवेतील CO2 चे प्रमाण वाढते. हा वायू उष्णता रोखून धरतो, ज्यामुळे पृथ्वीचे तापमान वाढते.
19. बाह्य कर्ण ध्वनी गोळा करतो, तो कर्णनलिकेद्वारे पडद्यापर्यंत पोहोचतो. पडद्याच्या कंपनांमुळे आतील कानातील द्रव हलतो आणि मज्जातंतूंद्वारे संदेश मेंदूपर्यंत पोहोचतो.
19. बाह्य कर्ण ध्वनी गोळा करतो, तो कर्णनलिकेद्वारे पडद्यापर्यंत पोहोचतो. पडद्याच्या कंपनांमुळे आतील कानातील द्रव हलतो आणि मज्जातंतूंद्वारे संदेश मेंदूपर्यंत पोहोचतो.
प्रश्न 4 (आकृत्या)
20. [विद्यार्थ्याने मानवी डोळ्याची आकृती काढून कॉर्निया, लेन्स, रेटिना व आयरीस दर्शवणे अपेक्षित आहे].
21. [मेणबत्तीची ज्योत: सर्वात बाहेरील निळा भाग – सर्वात उष्ण, मधला पिवळा – मध्यम उष्ण, आतील काळा – सर्वात कमी उष्ण].
21. [मेणबत्तीची ज्योत: सर्वात बाहेरील निळा भाग – सर्वात उष्ण, मधला पिवळा – मध्यम उष्ण, आतील काळा – सर्वात कमी उष्ण].
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
तोंडी प्रश्न व उत्तरे (20 गुण)
- 1. पेशीचा शोध कोणी लावला? → रॉबर्ट हुक
- 2. एलपीजी (LPG) चा पूर्ण अर्थ काय? → लिक्विफाइड पेट्रोलियम गॅस
- 3. ध्वनी हवेतून की निर्वातातून प्रवास करू शकत नाही? → निर्वातातून
- 4. जंगलांचे संवर्धन करण्यासाठी कोणती कृती महत्त्वाची आहे? → पुनर्वनीकरण
- 5. विजेचा दिवा प्रकाशित होण्याचे कारण काय? → विद्युत प्रवाहाचा औष्णिक परिणाम
- 6. तडितरक्षक (Lightning Conductor) कशाचे संरक्षण करतो? → इमारतींचे
- 7. प्रकाशाच्या परावर्तनात आपाती कोन 30 अंश असेल तर परावर्तित कोन किती असेल? → 30 अंश
- 8. वन्यजीव अभयारण्य कशासाठी असते? → प्राण्यांच्या संरक्षणासाठी
- 9. इंधनाची कार्यक्षमता कोणत्या एककात मोजतात? → kJ/kg
- 10. केंद्रक (Nucleus) पेशीमध्ये काय कार्य करते? → पेशीच्या कार्याचे नियंत्रण
- 11. मानवी कानासाठी श्रवणीय वारंवारता किती आहे? → 20 Hz ते 20,000 Hz
- 12. शुद्ध पाणी विजेचे सुवाहक आहे की दुर्वाहक? → दुर्वाहक
- 13. भूकंपाचा केंद्रबिंदू म्हणजे काय? → जमिनीच्या आत जिथून भूकंप सुरू होतो
- 14. रडार किंवा प्रतिध्वनी कशावर आधारित आहे? → ध्वनीचे परावर्तन
- 15. हरितलवके कोणत्या पेशीत आढळतात? → वनस्पती पेशीत
- 16. आग विझवण्यासाठी पाण्याचा वापर कधी करू नये? → विद्युत उपकरणांना आग लागल्यास
- 17. ‘प्रकल्प वाघ’ (Project Tiger) कधी सुरू झाला? → 1973
- 18. एलइडी (LED) मध्ये कमी विद्युत प्रवाहातही प्रकाश मिळतो का? → हो
- 19. काच आणि रेशमी कापड घासल्यावर काचेवर कोणता प्रभार येतो? → धन प्रभार
- 20. अंध व्यक्तींना वाचण्यासाठी कोणती लिपी वापरली जाते? → ब्रेल लिपी
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..
