(कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला भारतमातेला वंदन करून आणि उपस्थितांना अभिवादन करून सुरुवात करावी)

नमस्कार! मंगल क्षणी या भाग्य लाभले, तिरंग्याने नटले आजचे हे अंगण! आज आपण सर्वजण येथे आपल्या महान भारताचा 76 वा (76th) प्रजासत्ताक दिन साजरा करण्यासाठी मोठ्या उत्साहात जमलो आहोत.

प्रतिवर्षी 26 जानेवारी (26 January) ला हा राष्ट्रीय उत्सव आपण केवळ एक सण म्हणून नाही, तर एक अभिमान म्हणून साजरा करतो. आजच्या या मंगल प्रसंगी मी व्यासपीठावरील सर्व मान्यवर अतिथी, आदरणीय मुख्याध्यापक, माझे सहकारी शिक्षकवृंद आणि देशाचे भविष्य असलेल्या माझ्या प्रिय विद्यार्थी मित्रांचे शब्दसुमनांनी सहर्ष स्वागत करतो.

(ध्वजारोहणासाठी पाहुण्यांना आणि विद्यार्थ्यांना तयार राहण्याच्या सूचना द्याव्यात)

मी आता सन्माननीय प्रमुख पाहुण्यांना आणि मुख्याध्यापकांना विनंती करतो की, त्यांनी ध्वजारोहणासाठी ध्वजस्तंभाकडे प्रस्थान करावे.

• आदेश: “सर्व विद्यार्थी मित्रांनी सावधान स्थितीत उभे राहावे… सावधान… विश्राम… सावधान!”
• सन्माननीय पाहुण्यांनी ध्वज फडकवल्यानंतर, सर्वांनी ध्वजाला कडक सलामी द्यावी.
• (ध्वज फडकल्यावर लगेचच) राष्ट्रगीत सुरू करण्याची ऑर्डर द्यावी. राष्ट्रगीत संपेपर्यंत सर्वांनी स्तब्ध उभे राहून सलामी द्यावी.
• राष्ट्रगीतानंतर ‘भारत माता की जय’, ‘वंदे मातरम्’ अशा उत्स्फूर्त घोषणा द्याव्यात आणि त्यानंतर ‘ध्वज गीत’ (उदा. विजयी विश्व तिरंगा प्यारा) म्हणावे.

अशाच प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्वांना, आजच्या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षांना आणि प्रमुख पाहुण्यांना मी व्यासपीठावर स्थानापन्न होण्याची नम्र विनंती करतो.

‘अतिथी देवो भव’ ही आपली भारतीय संस्कृती आहे. या परंपरेनुसार आपण मान्यवरांचे स्वागत केवळ पुष्पगुच्छ देऊन नाही, तर आदराच्या भावनेने करूया. (येथे पाहुण्यांचे स्वागत करावे).

दीपप्रज्वलन:

मी मान्यवरांना विनंती करतो की, त्यांनी सरस्वती पूजन, प्रतिमा पूजन आणि दीपप्रज्वलन करून कार्यक्रमाचा मंगल आरंभ करावा.

मित्रहो, आजचा दिवस केवळ सुट्टीचा दिवस नाही. 15 ऑगस्ट 1947 (15 August 1947) रोजी आपल्याला स्वातंत्र्य मिळाले, पण या स्वातंत्र्याला खऱ्या अर्थाने लोकशाहीचे स्वरूप प्राप्त झाले ते आजच्या दिवशी.

26 जानेवारी 1950 (26 January 1950) रोजी आपल्या देशाची राज्यघटना अंमलात आली आणि भारत एक सार्वभौम प्रजासत्ताक राष्ट्र बनले. ही राज्यघटना म्हणजे केवळ एक पुस्तक नाही, तर ती प्रत्येक भारतीयाच्या आशा-आकांक्षांची अभिव्यक्ती आहे, जी आपल्याला न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुतेची ग्वाही देते.

महामानव भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी अथक परिश्रमाने, 2 वर्षे, 11 महिने आणि 18 दिवसांच्या (2 years, 11 months, 18 days) कालावधीत जगातील सर्वात मोठी लिखित राज्यघटना तयार केली. म्हणूनच त्यांना ‘भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार’ म्हणून आपण वंदन करतो.

आजचे विद्यार्थी हेच उद्याच्या भारताचे भविष्य आहेत. त्यांच्या मनात असलेली देशभक्ती आणि त्यांचे विचार ऐकण्यासाठी आपण सर्वजण उत्सुक आहोत. आता मी काही गुणवंत विद्यार्थ्यांना त्यांचे विचार मांडण्यासाठी आमंत्रित करतो.

(विद्यार्थ्यांच्या भाषणानंतर त्यांच्या कौतुकासाठी खालील चारोळी वापरावी:)

(तसेच, शिक्षकांनी आपल्या मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांना सांगावे की, देशाला सामर्थ्यशाली बनवण्यासाठी केवळ सीमेवर लढणे आवश्यक नाही, तर भ्रष्टाचार, जात-पात आणि निरक्षरता यांसारख्या अंतर्गत शत्रूंशी लढणे हे देखील आपले कर्तव्य आहे.)

प्रजासत्ताक दिन साजरा करणे म्हणजे वर्षातून एकदा फक्त झेंडा वंदन करणे नव्हे. तर संविधानाने दिलेल्या अधिकारांसोबतच कर्तव्यांचे पालन करणे देखील महत्त्वाचे आहे.

राष्ट्रीय प्रतीकांचा सन्मान राखणे हे आपले आद्य कर्तव्य आहे. रस्त्यावर पडलेले प्लॅस्टिकचे राष्ट्रध्वज उचलणे, सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे आणि राष्ट्रगीताचा कुठेही अवमान होणार नाही याची काळजी घेणे हीच खरी आजच्या काळातील राष्ट्रभक्ती आहे.

हे नाते टिकवण्यासाठी आभाराची गरज असते. आजच्या कार्यक्रमासाठी आपला अमूल्य वेळ देऊन उपस्थित राहिलेले प्रमुख पाहुणे, कार्यक्रमाचे अध्यक्ष, सतत मार्गदर्शन करणारे मुख्याध्यापक, सर्व शिक्षकवृंद आणि ज्यांच्याशिवाय हा सोहळा अपूर्ण आहे, असे माझे सर्व विद्यार्थी मित्र, या सर्वांचे मी मनापासून आभार मानतो.

जाता जाता एवढेच सांगेन:

“तिरंग्याचा सन्मान राखूया आणि संविधानाचा आदर करूया” या संकल्पाने आजच्या या सुंदर कार्यक्रमाची सांगता करूया.

।। जय हिंद ।। जय भारत ।।