LBA प्रश्नपेढीचे स्वरूप व वापर
(टीप – सदर प्रश्नपत्रिका पाठ आधारित मूल्यमापन करण्यासाठी नमुना प्रश्नपत्रिका म्हणून देत आहोत..आपण यामध्ये आवश्यक तो बदल करू शकता.)
- 1 ली ते 7 वी: पाठांवर आधारित वस्तुनिष्ठ व वर्णनात्मक प्रश्न.
- 8 वी ते 10 वी: SSLC च्या धर्तीवर MCQ आणि 1–5 गुणांच्या प्रश्नांचा समावेश.
- एकूण गुण:
- 1 ली ते 5 वी – 25 गुण
- 6 वी ते 7 वी – 20 गुण (LBA) + 5 गुण (Remedial)
- 8 वी ते 10 वी – 20 गुण (LBA) + 5 गुण (Remedial)
- प्रत्येक पाठातील अभ्यास विषय आणि शिकण्याचे परिणाम/शिकण्याचे घटक (Learning Outcomes/Learning Objectives) यांचा अभ्यास करून, उद्दिष्टे, प्रश्नांचे स्वरूप आणि कठिण पातळीनुसार प्रश्न तयार केले आहेत. प्रत्येक पाठाचा समग्र विचार करून 1 ली ते 7 वी पर्यंत वस्तुनिष्ठ प्रश्न आणि वर्णनात्मक प्रश्न तयार केले आहेत.
- 8 वी ते 10 वी साठी SSLC प्रश्नपत्रिकेच्या मॉडेलनुसार खूप मोठ्या संख्येने बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) आणि वर्णनात्मक प्रश्न तयार केले आहेत.
- शिकण्याच्या प्रक्रिया आणि मूल्यमापनामध्ये प्रश्नपेढीमधील प्रश्न वापरणे बंधनकारक आहे. (उदा. FA-1, 2, 3 & 4, SA-1, CCE, क्रियाकलाप, अंतर्गत मूल्यमापन मॉडेल प्रश्नपत्रिका, पूर्वतयारी परीक्षा, वार्षिक परीक्षा इत्यादी.)
- 1 ली ते 5 वी साठी सर्व प्रकारच्या वस्तुनिष्ठ प्रश्न आणि वर्णनात्मक प्रश्नांचा समावेश असलेली 25 गुणांची प्रश्नपत्रिका तयार करून पाठ आधारित मूल्यमापन (युनिट टेस्ट) करणे.
- 6 वी आणि 7 वी साठी सर्व प्रकारच्या वस्तुनिष्ठ प्रश्न आणि वर्णनात्मक प्रश्नांचा समावेश असलेली 20 गुणांची LBA प्रश्नपेढीतून आणि 05 गुणांची मरुसिंचन (Remedial) प्रश्नांमधून निवड करून, एकूण 25 गुणांची प्रश्नपत्रिका तयार करून पाठ आधारित मूल्यमापन (युनिट टेस्ट) करणे.
- प्रत्येक पाठानंतर विद्यार्थ्यांचे शिक्षण निश्चित करण्यासाठी, 8 वी ते 10 वी साठी 10 वीच्या प्रश्नपत्रिकेच्या मॉडेलनुसार सर्व प्रकारच्या प्रश्नांचा (MCQs, 1, 2, 3, 4 आणि 5 गुणांचे प्रश्न) समावेश असलेली 20 गुणांची LBA प्रश्नपेढीतून आणि 05 गुणांची पुनर्भरण प्रश्नांमधून निवड करून, एकूण 25 गुणांची प्रश्नपत्रिका तयार करून पाठ आधारित मूल्यमापन (युनिट टेस्ट) करणे.
प्रश्नपत्रिकेचे सर्वसाधारण गुण वितरण सारांश:
- सोपे प्रश्न (65%): 16 प्रश्न x 1 गुण = 16 गुण
- मध्यम प्रश्न (25%): 6 प्रश्न x 1 गुण = 6 गुण
- कठीण प्रश्न (10%): 3 प्रश्न x 1 गुण = 3 गुण
- एकूण गुण: 25
इयत्ता 4थी परिसर अध्ययन : पाठ-आधारित मूल्यमापन
प्रकरण 01. प्राणी जगत
एकूण गुण: 25
अ. योग्य उत्तरे निवडा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 5 गुण)
- जगातील सर्वात बुद्धिमान प्राणी कोणता आहे?
- वाळवंटातील जहाज म्हणून कोणत्या प्राण्याला ओळखले जाते?
- आपला राष्ट्रीय पक्षी कोणता आहे?
- पाण्यात राहणारा सर्वात मोठा प्राणी कोणता आहे?
- मांसाहारी प्राण्याचे उदाहरण कोणते आहे?
ब. योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 5 गुण)
- मासे _____________मध्ये राहतात.
- वनस्पती आणि मांस दोन्ही खाणाऱ्या प्राण्यांना ____________म्हणतात.
- _______________हा आपल्या देशाचा राष्ट्रीय प्राणी आहे.
- _______________हा वाघांचे संरक्षण करण्यासाठी भारत सरकारने सुरू केलेला प्रकल्प आहे.
- ______________प्राणी गवत आणि पाने खातो.
क. पुढील विधाने सत्य किंवा असत्य सांगा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 3 गुण)
- पक्ष्यांना प्राणी मानले जाऊ शकत नाही. — (___)
- गाय आणि म्हैस आपल्याला दूध देतात. — (___)
- आपल्याला मेंढ्यांपासून लोकर मिळते. — (___)
ड. खालील प्रश्नांची उत्तरे एका वाक्यात द्या. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 4 गुण)
- भारताचा राष्ट्रीय प्राणी कोणता आहे?
- कोणता प्राणी ताशी 100 किमी वेगाने धावू शकतो?
- कोणता कीटक आपल्याला मध देतो?
- गाय काय खाते?
इ. जोड्या जुळवा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(मध्यम प्रश्न: 4 गुण)
18. 1. गाय – अ) लोकर
2. मेंढी – ब) दूध
3. मधमाशी – क) शेत नांगरणे
4. बैल – ड) मध
**योग्य जोड्या जुळवा:**
1. गाय – _______
2. मेंढी – _______
3. मधमाशी – _______
4. बैल – _______
फ. खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते चार वाक्यात द्या. (प्रत्येकी 2 गुण)
(कठीण प्रश्न: 4 गुण)
- व्याघ्र प्रकल्पाचे महत्त्व काय आहे?
- सरडा स्वतःला सुरक्षित कसे ठेवतो?
शाळेचे नाव – ________________________________
विद्यार्थ्याचे नाव – ________________________________ ह.क्र. ______
इयत्ता 4थी परिसर अध्ययन : पाठ-आधारित मूल्यमापन
प्रकरण 02. मध गोड मध
एकूण गुण: 25
अ. योग्य पर्याय निवडून रिकाम्या जागा भरा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 5 गुण)
- मधमाश्या त्यांचे घर येथे बांधतात:
- मधमाश्यांच्या घराचा आकार ______ आहे.
- मध ______ पासून बनवला जातो.
- मधमाशी समुदायाला ______ म्हणतात.
- मधमाश्या मध ______ पासून बनवतात.
ब. योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 5 गुण)
- मधमाश्या फुलांपासून _______ गोळा करतात.
- राणी मधमाशीचे काम _______ आहे.
- कामकरी मधमाश्या _______ वापरून पोळे बांधतात.
- मधमाश्या _______ मध्ये मध साठवतात.
- _______ हे कीटकांचे एकमेव उत्पादन आहे जे मनुष्य खातो.
क. पुढील विधाने सत्य किंवा असत्य सांगा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 3 गुण)
- सर्व प्राणी एकटे राहतात. ________
- राणी मधमाशी फुलांपासून मध गोळा करते. ________
- मध आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. ________
ड. खालील प्रश्नांची उत्तरे एका वाक्यात द्या. (प्रत्येकी 1 गुण)
(सोपे प्रश्न: 4 गुण)
- मधमाश्यांचे अन्न काय आहे?
- मधमाश्या आपली पोळे कशी बनवतात?
- मधमाश्यांची पोळी कोठे आढळतात?
- मधमाशी आपल्या पिलांना परागीकरणात तिची भूमिका आणि पर्यावरणाची स्वच्छता कशी शिकवते?
इ. जोड्या जुळवा. (प्रत्येकी 1 गुण)
(मध्यम प्रश्न: 4 गुण)
18. 1. राणी मधमाशी – अ) पोळे बांधणे, अन्न गोळा करणे
2. पॅराफिन मेण – ब) अन्न आणि औषध म्हणून वापरले जाते
3. कामकरी मधमाशी – क) अंडी घालते
4. मध – ड) पोळे बांधण्यासाठी वापरले जाते
**योग्य जोड्या जुळवा:**
1. राणी मधमाशी – _______
2. पॅराफिन मेण – _______
3. कामकरी मधमाशी – _______
4. मध – _______
फ. खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते चार वाक्यात द्या. (प्रत्येकी 2 गुण)
(मध्यम प्रश्न: 2 गुण)
- मधाची शुद्धता कशी तपासता येते?
ग. खालील प्रश्नांची उत्तरे तीन ते चार वाक्यात द्या. (प्रत्येकी 2 गुण)
(कठीण प्रश्न: 4 गुण)
- मधमाश्या फुलांपासून मध कोठून गोळा करायचा हे कसे शिकतात?
- पर्यावरणात मधमाश्यांचे संरक्षण करणे का महत्त्वाचे आहे?




