Ling in marathi (लिंग विचार मराठी व्याकरण)

लिंग विचार

ज्या नामाच्या
रूपावरून एखादी वस्तू वास्तविक अगर काल्पनिक पुरुषजातीची आहे की,स्त्री जातीची आहे, की
दोन्हीपैकी कोणत्याच जातीची नाही असे ज्यावरुन कळते त्याला त्याचे ‘लिंग‘ असे
म्हणतात.

मराठीत तीन लिंगे मानतात.

1. पुलिंग

2 स्त्रीलिंग

3. नपुंसकलिंग

मराठीत लिंग ओळखण्याची पद्धत कोणती ?

प्राणीमात्रातील
पुरुष किंवा नर यांचा उल्लेख ‘तो‘ या शब्दाने करतात व स्त्री किंवा मादी यांचा उल्लेख ‘ती’ या
शब्दाने करतो.

उदा.  तो मुलगा

       ती मुलगी

      तो कुत्रा

      ती कुत्री.

सजीव
प्राण्यातील एखादा नर आहे कि मादी हे निश्चित सांगता येत नसेल तर त्याला ‘नपुंसकलिंगी‘ मानून
त्याचा उल्लेख ते या शब्दाने करतो.

उदा.  ते-कुत्रे

        ते बाळ

       ते-पाखरु

निर्जीव
वस्तुच्या बाबतीत काही काल्पनिक पुरुषत्व व स्त्रीत्व लादून त्या वस्तूच्या मागे
तो-ती-ते हे शब्द वापरून आपण त्यांचे लिंग ठरवितो.

*काही अ-कारांत, आ – कारांत पुलिंगी शब्दात ‘ईण‘ हा प्रत्यय लावून त्याची स्त्रीलिंगी रूपे होतात.

उदा : तेली – तेलीण,

         पाटील-पाटलीण

* काही  अ-कारांत, आ – कारांत पुलिंगी नामाची
स्त्रीलिंगी रूपे ई – कारांत होतात.

  उदा : तरुण –
तरुणी,

वानर – वानरी

*कांही अ-कारांत पुल्लिंगी नामाची स्त्रीलिंगी
रूपे आ-कारांत किंवा ई कारांत होतात.

*कांही पुल्लिंगी नामाचे स्त्रीलिंगी रूप –

* मराठीत काही शब्द निरनिराळ्या लिंगातही आढळतात म्हणजे
कांही शब्दांचे पुल्लिंगी,स्त्रीलिंगी रूप एकसारखे असते.

·      
मराठीत काही शब्दांचे पुल्लिंगी,स्त्रीलिंगी,नपुंसकलिंगी रूप एकसारखे असते.

* संस्कृतातून मराठीत आलेल्या नामाची स्त्रीलिंगी
रूपे ‘ई‘ प्रत्यय लागून होतात.

उदा : श्रीमान – श्रीमती,

भगवान – भगवती

युवत –  युवती

* परभाषेतून आलेल्या शब्दाचे लिंग त्याच
अर्थाच्या मराठी शब्दाच्या लिंगावरून सामान्यता ठरवितात.

उदा : बूट (जोडा) पु. पेन्सिल (लेखणी) स्त्री. क्लास (वर्ग)
पु.बूक (पुस्तक) न. कंपनी (मंडळी) स्त्री ट्रंक (पेटी) स्त्री.

* मराठीत कांही पुल्लिंगी व स्त्रीलिंगी असणाऱ्या प्राण्यांचा
उल्लेख फक्त पुल्लिंगीच करतात.

उदा. मासा,गरुड,
पोपट, साप  

* मराठीत कांही पुल्लिंगी व स्त्रीलिंगी असणाऱ्या प्राण्यांचा
उल्लेख फक्त स्त्रीलिंगीच करतात.

 उदा.
घार, सुसर, घूस, ऊ