प्रस्तावना:
कर्नाटक सरकारच्या शालेय शिक्षण विभागाने (Department of School Education) इयत्ता 3री ते 5वी च्या विद्यार्थ्यांमधील गणिताची भीती घालवण्यासाठी आणि त्यांच्या मूलभूत क्रिया (Basic Operations) पक्क्या करण्यासाठी ‘गणित गणक’ (Ganitha Ganaka) हा अभिनव उपक्रम राबविला आहे. या कार्यक्रमात J-PAL, Youth Impact आणि Alokit या संस्थांचा सहभाग आहे.
‘गणित गणक’ का महत्त्वाचा आहे?
गेल्या काही वर्षांपासून झालेल्या ASER (Annual Status of Education Report) आणि NAS (National Achievement Survey) सर्वेक्षणातून असे दिसून आले आहे की,इयत्ता 1 ली ते 3 री मधील विद्यार्थ्यांमध्ये मूलभूत शिकण्याच्या क्षमतांमध्ये काही त्रुटी (learning gaps) आहेत. या त्रुटींमुळे पुढील वर्गात त्यांना गणितात अडचणी येतात. ‘गणित गणक’ हा कार्यक्रम या त्रुटी दूर करण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना भविष्यातील शिक्षणासाठी सक्षम बनवण्यासाठी डिझाइन केला आहे.
‘गणित गणक’ (Ganitha Ganaka) कार्यक्रम: शिक्षकांसाठी संपूर्ण माहिती 2025-26
कर्नाटक सरकारच्या शालेय शिक्षण विभागाने (Department of School Education) इयत्ता 3 री ते 5 वी च्या विद्यार्थ्यांमधील गणिताची भीती घालवण्यासाठी आणि त्यांच्या मूलभूत क्रिया (Basic Operations) पक्क्या करण्यासाठी ‘गणित गणक’ (Ganitha Ganaka) हा अभिनव उपक्रम राबविला आहे. या कार्यक्रमात J-PAL, Youth Impact आणि Alokit या संस्थांचा सहभाग आहे.
आजच्या पोस्टमध्ये आपण या कार्यक्रमाची उद्दिष्टे, शिक्षकांची भूमिका आणि फोनद्वारे शिक्षण (Phone Tutoring) कसे द्यावे, याबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
1. ‘गणित गणक’ कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश काय आहे?
शाळांमध्ये शिक्षक उत्तम प्रकारे शिकवत असतातच, परंतु काही विद्यार्थ्यांना वैयक्तिक मार्गदर्शनाची (Personal Attention) गरज असते. मुख्य उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत:
- इयत्ता 3 री ते 5 वी च्या विद्यार्थ्यांमध्ये बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार आणि भागाकार या मूलभूत क्रिया सुधारणे.
- शिक्षक आणि पालक यांच्या मदतीने फोन कॉलद्वारे विद्यार्थ्यांना 1:1 (One-to-One) मार्गदर्शन करणे.
- विद्यार्थ्यांचा गणितातील आत्मविश्वास वाढवणे.
2. शिक्षकांची भूमिका (Role of Teachers)
3. अंमलबजावणी चक्र (Implementation Cycle) – 6 आठवडे
हा कार्यक्रम 6 आठवड्यांच्या चक्रामध्ये चालतो:
| कालावधी | कृती |
|---|---|
| सुरुवातीला | परिचय आणि बेसलाईन: विद्यार्थ्यांची निवड आणि पातळी तपासणे. |
| आठवडा 1 ते 4 | फोन ट्युटरिंग: सलग 4 आठवडे एक-एक गणिती क्रिया शिकवणे. |
| आठवडा 6 | एंडलाईन सर्व्हे: विद्यार्थ्याने किती प्रगती केली आहे याची अंतिम चाचणी. |
टीप: एका शैक्षणिक वर्षात किमान 4 सायकल्स पूर्ण करणे अपेक्षित आहे. एका सायकलमध्ये 4 विद्यार्थी निवडावेत.
4. फोन कॉलची रचना (Call Structure)
विद्यार्थ्याला फोन केल्यावर 40 मिनिटांचे नियोजन खालीलप्रमाणे असावे:
- सुरुवात (5 मिनिटे): स्वागत आणि वातावरण मोकळे करणे.
- सराव (15 मिनिटे): शिक्षकांनी 2 गणिते समजावून सांगणे व सोडवून घेणे.
- पालकांचा सहभाग (10 मिनिटे): 3 रे गणित सोडवताना पालकांना सहभागी करून घेणे.
- चेकपॉईंट प्रश्न (5 मिनिटे): आज शिकवलेली क्रिया समजली का हे तपासण्यासाठी प्रश्न.
- समारोप (5 मिनिटे): पालकांचे आभार आणि पुढची वेळ निश्चित करणे.
5. मूल्यमापन कसे करावे? (Assessment Guide)
बेसलाईन आणि एंडलाईन सर्व्हे घेताना खालील क्रम पाळावा:
- स्थान किंमत (Place Value)
- बेरीज (Addition): उदा. 34 + 47
- वजाबाकी (Subtraction): उदा. 83 – 45
- गुणाकार (Multiplication): उदा. 36 x 2
- भागाकार (Division): उदा. 48 / 4
आर्थिक तरतूद आणि फायदे
- आर्थिक तरतूद: सुमारे 75,000 शिक्षकांना प्रत्येकी 800 रुपये प्रोत्साहनपर अनुदान DBT द्वारे दिले जाईल. यासाठी एकूण 600 लाख रुपयांची तरतूद आहे.
- लक्ष्य गट: 38,548 सरकारी शाळांमधील अंदाजे 13.5 लाख विद्यार्थी.
