कर्नाटक NMMS विज्ञान सराव प्रश्नसंच – 11
शालेय क्षमता चाचणी (SAT) | 2024-25
प्रस्तावना / वर्णन:
हा प्रश्नसंच कर्नाटक NMMS शिष्यवृत्ती परीक्षेच्या ‘शालेय क्षमता चाचणी’ (SAT) विभागाच्या तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. यामध्ये इयत्ता 7 वी आणि 8 वी च्या विज्ञानातील प्रकाशाचे परावर्तन, मानवी डोळा, विद्युतधारेचे रासायनिक परिणाम, ध्वनी आणि सूर्यमाला यांसारख्या महत्त्वाच्या प्रकरणांमधील संभाव्य प्रश्नांचा समावेश आहे. विद्यार्थ्यांनी या प्रश्नांचा नियमित सराव केल्यास त्यांना परीक्षेत विज्ञानाच्या विषयात अधिक गुण मिळवण्यास मदत होईल.
1. आपाती किरण (Incident Ray), परावर्तित किरण (Reflected Ray) आणि स्तंभिका (Normal) हे तिन्ही कोठे असतात?
उत्तर: (B) एकाच प्रतलात
स्पष्टीकरण: प्रकाशाच्या परावर्तनाच्या नियमानुसार, आपाती किरण, परावर्तित किरण आणि आपाती बिंदूवर काढलेली स्तंभिका हे तिन्ही एकाच प्रतलात असतात.
2. डोळ्याच्या कोणत्या भागावर वस्तूची स्पष्ट प्रतिमा तयार होते?
उत्तर: (C) दृष्टिपटल (Retina)
स्पष्टीकरण: डोळ्याच्या आतील बाजूस असलेल्या दृष्टिपटलावर (Retina) वस्तूची उलट आणि वास्तव प्रतिमा तयार होते.
3. खालीलपैकी कोणता ग्रह ‘अंतर्ग्रह’ (Inner Planet) नाही?
उत्तर: (D) शनि (Saturn)
स्पष्टीकरण: बुध, शुक्र, पृथ्वी आणि मंगळ हे अंतर्ग्रह आहेत. शनि हा बाह्यग्रह (Outer Planet) आहे.
4. सायकलची हँडल बार आणि चाकाची रिम चमकदार बनवण्यासाठी त्यावर कोणत्या धातूचे विलेपन (Electroplating) केलेले असते?
उत्तर: (B) क्रोमियम (Chromium)
स्पष्टीकरण: क्रोमियम हे चमकदार असते आणि त्याला गंज चढत नाही, म्हणून सायकलच्या भागांवर त्याचे विलेपन करतात.
5. ध्वनी प्रदूषणामुळे खालीलपैकी कोणता त्रास होऊ शकतो?
उत्तर: (D) वरीलपैकी सर्व
स्पष्टीकरण: सततच्या मोठ्या आवाजामुळे आरोग्यावर वरील सर्व दुष्परिणाम होतात.
6. पाण्याला निर्जंतुक करण्यासाठी (To kill germs) त्यामध्ये कोणते रसायन मिसळले जाते?
उत्तर: (A) क्लोरीन (Chlorine)
स्पष्टीकरण: क्लोरीन हे एक प्रभावी जंतुनाशक आहे जे पाण्यातील सूक्ष्मजीव मारण्यासाठी वापरले जाते.
7. खालीलपैकी कोणता पदार्थ ‘विद्युत सुवाहक’ (Good Conductor) आहे?
उत्तर: (C) नळाचे पाणी (Tap Water)
स्पष्टीकरण: नळाच्या पाण्यात क्षार (Salts) विरघळलेले असतात, त्यामुळे ते विजेचे वहन करते. शुद्ध पाणी (Distilled Water) हे दुर्वाहक असते.
8. ‘व्याध’ (Sirius) हा तारा कोणत्या तारकासमूहाच्या (Constellation) जवळ आढळतो?
उत्तर: (B) मृग (Orion)
स्पष्टीकरण: मृग नक्षत्रातील तीन ताऱ्यांच्या रेषेत थोडे खाली पाहिले असता सर्वात तेजस्वी ‘व्याध’ तारा दिसतो.
9. पेशींमधील कोणत्या अंगकाला ‘पेशींचे ऊर्जाघर’ (Powerhouse) म्हणतात?
उत्तर: (B) तंतुकणिका (Mitochondria)
स्पष्टीकरण: तंतुकणिका पेशीमध्ये अन्नाचे ऑक्सिडीकरण करून ऊर्जा (ATP स्वरूपात) मुक्त करते.
10. भूकंप झाल्यास सुरक्षित राहण्यासाठी काय करावे?
उत्तर: (C) मोकळ्या मैदानावर जावे
स्पष्टीकरण: इमारती, झाडे किंवा खांब अंगावर पडू नयेत म्हणून मोकळ्या जागेत जाणे सुरक्षित असते.
11. ज्वलनासाठी हवेतील कोणता वायू आवश्यक असतो?
उत्तर: (C) ऑक्सिजन (Oxygen)
स्पष्टीकरण: ऑक्सिजन ज्वलनास मदत करतो, त्याशिवाय कोणतीही वस्तू पेट घेऊ शकत नाही.
12. ‘प्रोजेक्ट टायगर’ (Project Tiger) कशासाठी सुरू करण्यात आला?
उत्तर: (B) वाघांचे संरक्षण करण्यासाठी
स्पष्टीकरण: भारताने 1973 मध्ये वाघांची संख्या वाढवण्यासाठी आणि त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी हा प्रकल्प सुरू केला.
13. खालीलपैकी कोणते खत ‘सेंद्रिय खत’ (Organic Manure) आहे?
उत्तर: (C) शेणखत (Compost/Cow dung)
स्पष्टीकरण: शेणखत हे नैसर्गिकरीत्या प्राणी आणि वनस्पतींच्या अवशेषांपासून मिळते, इतर सर्व रासायनिक खते आहेत.
14. पुरुषांमध्ये वाढत्या वयात आवाज घोगरा होण्यास कारणीभूत असणाऱ्या कंठातील भागाला काय म्हणतात?
उत्तर: (A) ॲडम्स ॲपल / कंठमणी
स्पष्टीकरण: पौगंडावस्थेत मुलांच्या स्वरयंत्राची वाढ होते आणि ते गळ्याच्या बाहेर आलेले दिसते, त्याला कंठमणी म्हणतात.
15. खालीलपैकी कोणता अधातू विजेचा सुवाहक आहे?
उत्तर: (C) ग्राफाइट (Graphite)
स्पष्टीकरण: सामान्यतः अधातू विजेचे दुर्वाहक असतात, पण कार्बनचे अपरूप असलेले ‘ग्राफाइट’ विजेचे सुवाहक आहे.
