केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण बोर्ड (CBSE) तर्फे शिक्षण मंत्रालयाच्या (Ministry of Education) अखत्यारीतील केंद्रीय विद्यालय संघटना (KVS) आणि नवोदय विद्यालय समिती (NVS) मध्ये विविध शिक्षक (Teaching) आणि शिक्षकेतर (Non-Teaching) पदांसाठी मोठी भरती प्रक्रिया (जाहिरात क्र. 01/2025) सुरू करण्यात आली आहे.

केव्हीएस (KVS) आणि एनव्हीएस (NVS) मेगा भरती २०२५: शिक्षक आणि शिक्षकेतर पदांसाठी मोठी संधी!

तुम्ही जर शिक्षण क्षेत्रात सरकारी नोकरी शोधत असाल, तर तुमच्यासाठी एक मोठी संधी आहे. भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाच्या अखत्यारीत असलेल्या केंद्रीय विद्यालय संगठन (KVS) आणि नवोदय विद्यालय समिती (NVS) यांनी संयुक्तपणे विविध शिक्षक (Teaching) आणि शिक्षकेतर (Non-Teaching) पदांसाठी भरती सूचना 01/2025 प्रकाशित केली आहे.

देशभरातील केंद्रीय व नवोदय विद्यालयांमध्ये एकूण सुमारे 14,967 पदांसाठी ही थेट भरती (Direct Recruitment) होणार आहे. ज्या उमेदवारांना केंद्र सरकारच्या शाळांमध्ये उत्कृष्ट वेतनासह नोकरी करण्याची इच्छा आहे, त्यांच्यासाठी ही एक सुवर्णसंधी आहे.

केंद्रीय विद्यालय संगठन (KVS)

• ही संस्था शिक्षण मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत आहे.
• देशभरात (आणि परदेशातही 3) एकूण 1288 केंद्रीय विद्यालये कार्यरत आहेत.
• या विद्यालयांमध्ये 12वी पर्यंत सह-शैक्षणिक शिक्षण दिले जाते.

नवोदय विद्यालय समिती (NVS)

• ही संस्था देखील शिक्षण मंत्रालयाच्या अंतर्गत एक स्वायत्त संस्था आहे.
• या समिती अंतर्गत 653 जवाहर नवोदय विद्यालये (JNVs) कार्यरत आहेत, जे प्रामुख्याने ग्रामीण भागात आहेत.
• जेएनव्ही (JNV) पूर्णपणे निवासी शाळा असल्याने, शिक्षकांना कॅम्पसमध्ये राहणे आणि हाऊस मास्तरशीप, सह-अभ्यासक्रम उपक्रम (co-curricular activities) आणि विद्यार्थ्यांच्या कल्याणाशी संबंधित जबाबदाऱ्या पार पाडणे बंधनकारक असते.

भरली जाणारी प्रमुख पदे: असिस्टंट कमिशनर, प्रिन्सिपल, व्हाईस-प्रिन्सिपल, पोस्ट ग्रॅज्युएट टीचर्स (PGTs), ट्रेन्ड ग्रॅज्युएट टीचर्स (TGTs), प्रायमरी टीचर्स (PRTs).

शिक्षकेतर पदे: ॲडमिनिस्ट्रेटिव्ह ऑफिसर, फायनान्स ऑफिसर, असिस्टंट इंजिनियर, असिस्टंट सेक्शन ऑफिसर (ASO), सिनियर सेक्रेटरीएट असिस्टंट (SSA), ज्युनियर सेक्रेटरीएट असिस्टंट (JSA) आणि लॅब अटेंडंट.

प्रत्येक पदासाठी शैक्षणिक पात्रता आणि वयोमर्यादा भिन्न आहेत. उमेदवारांनी अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत तपशीलवार जाहिरात काळजीपूर्वक वाचावी.

1. शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification):

• पी.आर.टी. (PRT): (प्राथमिक शिक्षक) यासाठी आवश्यक असलेली प्राथमिक शिक्षण/डी.एल.एड./बी.एड. पदवी आणि CTET (पेपर-1) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. (अधिकृत अधिसूचनेत तपासावे).
• टी.जी.टी. (TGT) / पी.जी.टी. (PGT):
  • टीजीटी: संबंधित विषयात किमान 50% गुणांसह पदवी (Graduation) आणि बी.एड. (B.Ed.) तसेच CTET (पेपर-2) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
  • पीजीटी: संबंधित विषयात किमान 50% गुणांसह पदव्युत्तर पदवी (Master’s Degree) आणि बी.एड. (B.Ed.) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
• इतर पदे: पदांनुसार 10 वी, 12 वी, पदवी किंवा अभियांत्रिकी पदवी यांसारख्या विविध पात्रता आवश्यक आहेत.
• टीप: हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमात शिकवण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.

2. वयोमर्यादा (Age Limit):

• वयोमर्यादेची गणना 04 डिसेंबर 2025 या तारखेनुसार केली जाईल.
• सामान्यतः कमाल वयोमर्यादा खालीलप्रमाणे आहे (पदांनुसार बदलू शकते):
  • पी.आर.टी. (PRT): 30 वर्षे
  • टी.जी.टी. (TGT): 35 वर्षे
  • पी.जी.टी. (PGT): 40 वर्षे
• शासनाच्या नियमांनुसार SC/ST/OBC/दिव्यांग/माजी सैनिक उमेदवारांना वयोमर्यादेत शिथिलता (Age Relaxation) लागू असेल.

अर्ज सादर करताना उमेदवारांना स्कॅन केलेले फोटो आणि स्वाक्षरी अपलोड करावी लागेल. मात्र, निवड प्रक्रियेच्या दस्तऐवज पडताळणी (Document Verification) वेळी खालील प्रमाणपत्रांच्या स्व-साक्षांकित (Self-attested) प्रती सादर कराव्या लागतील:

• ऑनलाईन अर्जाची/पुष्टीकरण पानाची (Confirmation Page) प्रिंटआउट.
• वयाचा पुरावा (जन्म प्रमाणपत्र किंवा 10वीचे प्रमाणपत्र).
• शैक्षणिक पात्रतेची प्रमाणपत्रे (उदा. पदवी/पदव्युत्तर/बी.एड. मार्कशीट आणि प्रमाणपत्रे).
• कामाच्या अनुभवाचे प्रमाणपत्र (लागू असल्यास).
• जातीचे प्रमाणपत्र (OBC-NCL/SC/ST).
• जात वैधता प्रमाणपत्र (लागू असल्यास).
• नॉन-क्रिमी लेयर (NCL) प्रमाणपत्र (OBC साठी लागू असल्यास).
• आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ घटक (EWS) प्रमाणपत्र (लागू असल्यास).
• शारीरिक अपंगत्वाचे (PwBD) प्रमाणपत्र (लागू असल्यास).

इच्छुक आणि पात्र उमेदवारांनी फक्त CBSE, KVS किंवा NVS च्या अधिकृत संकेतस्थळावरून ऑनलाईन अर्ज करणे अनिवार्य आहे.

निवड प्रक्रियेतील महत्त्वाचे टप्पे

• महत्वाचा नियम: PGT आणि TGT या दोन्ही गटांमध्ये, उमेदवार फक्त एकाच विषय/पदासाठी अर्ज करू शकतो.
• परीक्षा स्तर: निवड प्रक्रियेत Tier-1 आणि Tier-2 असे दोन स्तर असतील.
• Tier-1 (स्क्रीनिंग टेस्ट):
  • ही परीक्षा Tier-2 साठी उमेदवारांना 1:10 या प्रमाणात शॉर्टलिस्ट करण्यासाठी आहे.
  • प्रत्येक प्रश्नाला 3 गुण असून, चुकीच्या उत्तरासाठी 1/3 (म्हणजेच 1 गुण) नकारात्मक गुणांकन (Negative Marking) असेल.
  • यामध्ये भाषा योग्यता चाचणी (Language Competency Test) असेल, ज्यात इंग्रजी आणि एक आधुनिक भारतीय भाषा (Modern Indian Language – उदा. मराठी) निवडणे बंधनकारक आहे.
• Tier-2 (विषय ज्ञान परीक्षा): ही परीक्षा प्रत्येक पदासाठी वेगळी असेल आणि ती विषय ज्ञानावर आधारित असेल. यामध्ये चुकीच्या उत्तरांसाठी 1/4 (म्हणजेच 0.25 गुण) नकारात्मक गुणांकन असेल.

अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया:

1. अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
2. “Recruitment Notification 01/2025” या लिंकवर क्लिक करा.
3. सर्व सूचना वाचून ‘New Registration‘ वर क्लिक करा.
4. वैयक्तिक आणि शैक्षणिक माहिती भरून अर्ज पूर्ण करा.
5. आवश्यक कागदपत्रे आणि शुल्क (लागू असल्यास) भरून अर्ज अंतिम (Final Submit) करा.
6. भविष्यातील संदर्भासाठी अर्जाची प्रिंटआउट काढून घ्या.

• निवड झालेल्या उमेदवाराची पहिली पोस्टिंग भारतात कुठेही असू शकते आणि स्टेशन/क्षेत्र बदलाची विनंती कोणत्याही परिस्थितीत विचारात घेतली जाणार नाही.
• उमेदवारांनी नियमितपणे CBSE, KVS आणि NVS च्या वेबसाइट्स तपासत राहावे, कारण सर्व माहिती (उदा. ॲडमिट कार्ड, शॉर्टलिस्टिंग स्टेटस) केवळ या वेबसाइट्सवर आणि उमेदवाराच्या लॉग-इनमध्ये उपलब्ध केली जाईल.