उत्तर: पाहुणे आज सकाळी (प्रभाती) आले.

उत्तर: बाळ्याने आईला विचारले की, “हे पाहुणे कुठून आले आहेत? ते काल संध्याकाळी तर नव्हते!”.

उत्तर: पाहुणे घराच्या ओटीवर पसरले आहेत.

उत्तर: ज्या ठिकाणाहून कावळे, गिधाडे, घारी, डास आणि ताप, खोकला यांसारखी दुखणी येतात, तिथूनच आपल्याला छळण्यासाठी हे पाहुणे आले आहेत, असे आईला वाटते.

उत्तर: पाहुणे राजरोसपणे घराच्या डब्यावर हल्ला करतात (डब्यातील पदार्थ खातात).

उत्तर: हे पाहुणे इतक्यात आपल्या घरातून जाणार नाहीत हे सांगताना, आईला मागच्या पाहुण्यांची आठवण आली आणि त्यामुळे तिच्या डोळ्यात पाणी आले.

उत्तर: शेवटचा हा पाहुणा बारा महिने ठाण मांडून बसणार आहे असे आईला वाटते.

उत्तर:

1. पाहुणे पसरले ओटी वरि बघुनी आज प्रभातीं

2. बाबांच्या पेटीतुन गे पळविती विडयांचे जुडगे

3. तेथुनीच आले येथे हे छळावया आम्हाते.

4. पाहुणे मागचे स्मरले डोंळ्यातुन पाणी आले.

5. देवा रे, मग ती स्फंदे एवढा तरी जाऊं दे

उत्तर: बाळ्या सकाळी उठल्यावर पाहतो की ओटीवर काही पाहुणे पसरले आहेत. तो कुतूहलाने आईला विचारतो की, “हे पाहुणे काल संध्याकाळी तर नव्हते, मग अचानक कुठून आले?”. तसेच तो म्हणतो की हे कुणी आपल्या नात्यातले दिसतात जे डबा उघडून खात आहेत आणि बाबांच्या विड्या पळवत आहेत.

उत्तर: पाहुण्यांचे वर्तन अत्यंत कोडगेपणाचे आणि निगरगट्ट आहे. ते न बोलावता अचानक ओटीवर येऊन पसरतात. ते राजरोसपणे घरातील डबा उघडून त्यातील पदार्थ खातात आणि बाबांच्या पेटीतून विड्यांचे जुडगेही पळवतात. ते स्वतःचे घरदार विसरून दुसऱ्याच्या घरात ठाण मांडून बसतात.

उत्तर: आई मुलाला सांगते की, ज्या ठिकाणाहून कावळे, गिधाडे, घारी, डोंगळे, डास, घुंगुरटी येतात, त्याच ठिकाणाहून हे पाहुणे आले आहेत. ज्याप्रमाणे ताप आणि खोकला यांसारखी दुखणी माणसाला त्रास देण्यासाठी कुठूनतरी येतात, तसेच हे पाहुणे आपल्याला छळण्यासाठी आले आहेत, असे आई म्हणते.

उत्तर: पाहुणे कधी जाणार असा प्रश्न बाळ्या विचारतो, तेव्हा आई त्याला सांगते की हे पाहुणे इतक्यात आपल्या घरातून जाणार नाहीत. आईला मागच्या पाहुण्यांची आठवण येते जे बारा महिने घरातून गेले नव्हते. त्यामुळे हे पाहुणेही लवकर सदनी (घरी) जाणार नाहीत असे तिला वाटते.

उत्तर: बाळ्या जेव्हा पाहुण्यांच्या वागणुकीवर मोठ्याने बोलत असतो, तेव्हा आई त्याला “हं हळू बोल” असे म्हणून गप्प करते. नंतर ती वर बोट करून बाळ्याला सांगते की, ज्या ठिकाणाहून कावळे, गिधाडे, घारी आणि ताप, खोकल्यासारखी दुखणी येतात, तिथूनच हे पाहुणे आपल्याला छळायला आले आहेत.

उत्तर: हे पाहुणे लवकर आपल्या घरातून जाणार नाहीत हे सांगताना आईला मागच्या पाहुण्यांची आठवण येते. मागचे पाहुणे बारा महिने झाले तरी घरातून गेले नव्हते आणि ठाण मांडून बसले होते. तो त्रासदायक प्रसंग आठवून आई गहिवरते आणि तिच्या डोळ्यात पाणी येते.

उत्तर: बाळ्या जेव्हा सकाळी उठतो तेव्हा तो पाहतो की घराच्या ओटीवर काही अनोळखी लोक झोपलेले आहेत. काल संध्याकाळी हे लोक घरात नव्हते, मग ते सकाळी अचानक कुठून टपकले याचे त्याला नवल वाटते. हे पाहुणे नात्यातले वाटत असले तरी त्यांचे वागणे खूप वेगळे आहे. ते राजरोसपणे स्वतःच घरातील डबा उघडून त्यातील पदार्थ खात आहेत आणि बाबांच्या पेटीतून विड्यांचे जुडगे पळवत आहेत. असे विचित्र आणि कोडगे वर्तन पाहून बाळ्याला त्यांची मौज वाटते आणि तो अचंबित होतो.

उत्तर: या कवितेत पाहुणे अत्यंत निगरगट्ट आणि कोडगे असल्याचे वर्णन कवीने केले आहे. हे पाहुणे कोणतेही पूर्वसूचन न देता अचानक घरात येतात आणि मालकासारखे ओटीवर पसरतात. त्यांना कसलीही लाज नाही, ते घरचा डबा उघडून न विचारता पदार्थ फस्त करतात. इतकेच नाही तर घरातील बाबांच्या पेटीतून विड्यांचे जुडगे पळवतात. त्यांना स्वतःचे घरदार नसल्यासारखे ते यजमानाच्या घरात ठाण मांडून बसतात. आईच्या मते हे पाहुणे लवकर जाणार नाहीत आणि बारा महिने मुक्काम ठोकतील. या सर्व कृती पाहुण्यांचा निगरगट्टपणा दर्शवतात.

उत्तर: कवी केशवकुमार यांनी या विडंबनपर कवितेत दुखणी आणि पाहुणे यांची तुलना केली आहे. ज्याप्रमाणे ताप आणि खोकला यांसारखी दुखणी माणसाला अचानक गाठतात आणि माणसाला त्रस्त करतात, त्याचप्रमाणे हे पाहुणेही अचानक घरात येतात. दुखणी जशी माणसाला छळतात, तसाच त्रास हे पाहुणे घरातील माणसांना (यजमानांना) देतात. माणसाची दुखणी जशी लवकर बरी होत नाहीत किंवा लवकर पाठ सोडत नाहीत, तसेच हे पाहुणे घरातून लवकर जाण्याचे नाव घेत नाहीत. अशा प्रकारे दुखणी आणि पाहुणे या दोघांचे काम फक्त ‘छळणे’ हेच असते, असे साम्य कवीने विनोदी पद्धतीने सांगितले आहे.

उत्तर: घरात अचानक न बोलावता आलेल्या पाहुण्यांच्या वागणुकीमुळे आई पूर्णपणे वैतागली आहे. हे पाहुणे घरात ओटीवर झोपतात आणि लाजाळूपणा सोडून राजरोसपणे घरचा डबा उघडून खातात. घरातल्या वस्तू पळवतात. त्यांना स्वतःच्या घरी जाण्याची कोणतीही घाई नसते आणि ते घरदार नसल्यासारखे घरात ठाण मांडून बसतात. आईला मागचे पाहुणे आठवतात जे घरातून बारा महिने गेले नव्हते. अशा कोडग्या पाहुण्यांच्या मुक्कामामुळे आणि त्यांच्याकडून होणाऱ्या छळामुळे आई कंटाळून जाते आणि रडकुंडीला येऊन देवाकडे प्रार्थना करते की, “या एका पाहुण्याला तरी लवकर घरातून जाऊ दे”.

संदर्भ: प्रस्तुत ओळ केशवकुमार (प्र. के. अत्रे) लिखित ‘पाहुणे’ या विडंबनपर कवितेतील आहे.

स्पष्टीकरण: सकाळी उठल्यावर ओटीवर काही अनोळखी पाहुणे झोपलेले पाहून बाळ्या अचंबित होतो. तो कुतूहलाने आईला विचारतो की हे पाहुणे अचानक कुठून आले आहेत. ते अनोळखी असले तरी त्यांचे घरातले वावरणे अगदी घरच्यांसारखे असते, म्हणून बाळ्या निरागसपणे आईला म्हणतो की हे नक्कीच कुणीतरी आपल्या नात्यातलेच दिसतात.

संदर्भ: ही ओळ कवी केशवकुमार यांच्या ‘पाहुणे’ या कवितेतील आहे.

स्पष्टीकरण: बाळ्या पाहुण्यांच्या वागणुकीवर मोठ्याने बोलत असतो. पाहुणे डबा उघडून खात आहेत आणि विड्या पळवत आहेत हे तो आईला मोठ्याने सांगत असतो. पाहुण्यांना हे सर्व ऐकू जाईल या भीतीने आई आपल्या मुलाला (तनयाला) “हं हळू बोल” असे सांगून गप्प करते आणि त्यानंतर पाहुण्यांची तुलना दुखण्यांशी करते.

संदर्भ: ही काव्यपंक्ती ‘पाहुणे’ या केशवकुमार विरचित विडंबन कवितेतील आहे.

स्पष्टीकरण: पाहुणे घरात ठाण मांडून बसलेले पाहून बाळ्याला मोठा प्रश्न पडतो. ते जाण्याचे नाव घेत नाहीत हे पाहून तो कुतूहलाने आईला विचारतो की, हे पाहुणे आपल्या घरातून कधी जातील? यांना स्वतःचे असे काही घरदार नाही का? यातून पाहुण्यांचा चेंगटपणा मुलाच्या दृष्टीकोनातून व्यक्त झाला आहे.

संदर्भ: ही ओळ केशवकुमार यांच्या ‘पाहुणे’ या कवितेतून घेतली आहे.

स्पष्टीकरण: पाहुणे लवकर घरातून जाणार नाहीत याची आईला खात्री असते. तिला मागचे पाहुणे आठवतात जे तब्बल बारा महिने राहिले होते. कोडग्या पाहुण्यांच्या आठवणीने ती रडू लागते (स्फुंदते) आणि देवाला विनवणी करते की, देवा या पाहुण्याला तरी लवकर आमच्या घरातून जाऊ दे जेणेकरून आमचा त्रास वाचेल.

उत्तर: ‘पाहुणे’ या कवितेत केशवकुमारांनी महागाईच्या काळात येणाऱ्या पाहुण्यांच्या स्वभाव दोषांचे विडंबनात्मक वर्णन केले आहे. हे पाहुणे अत्यंत कोडगे आणि लाजलज्जा नसलेले आहेत. ते यजमानांना कोणतीही पूर्वकल्पना न देता अचानक येतात आणि घरात ओटीवर पसरतात. घरात आल्यावर ते इतके निर्लज्ज असतात की यजमानाच्या घरातील डबा स्वतः उघडून खातात आणि बाबांच्या पेटीतील विड्याही पळवतात. त्यांच्यात कसलाही संकोच नसतो. त्यांना स्वतःचे घरदार नाही का असे वाटावे इतका ते इतरांच्या घरात मुक्काम ठोकतात. आईने या पाहुण्यांची तुलना ताप आणि खोकला यांसारख्या छळणाऱ्या दुखण्यांशी केली आहे. हे पाहुणे इतके चेंगट असतात की एकदा आले की बारा महिने ते घराबाहेर पडत नाहीत आणि ठाण मांडून बसतात. यावरून पाहुणे आळशी, निगरगट्ट, कोडगे आणि यजमानांना छळणारे आहेत, असे स्वभाव दोष दिसून येतात.